دیوان شمس - رباعیات

مولوی

رباعی شمارهٔ ۱۰۴۸

مولوی
امروز سماعست و سماعست و سماع نورست شعاعست و شعاعست و شعاع
این عشق مطاعست و مطاعست و مطاع از عقل وداعست و وداعست و وداع

درک و برداشت

هوش مصنوعی

درون‌مایه و پیام

این اشعار فضایی از وجد و سرور عرفانی را به تصویر می‌کشند که در آن عاشق، غرق در نور حقیقت شده و از عقل مصلحت‌اندیش دوری می‌جوید. شاعر با تکرار کلمات، بر شور بی‌کران این تجربه تأکید دارد.

فضای این شعر، مجلسی روحانی است که در آن سماع و عشق، جایگاه اصلی را دارند و عقل در برابر این جذبه الهی، رنگ می‌بازد.

معنای روان

امروز سماعست و سماعست و سماع نورست شعاعست و شعاعست و شعاع

امروز روز سماع و رقصِ عارفانه است و جهان مملو از نور و پرتوهای حقانیت شده است.

نکته ادبی: سماع نماد رقصِ روحانی و شعاع نماد انوار الهی است که بر دل عاشق می‌تابد.

این عشق مطاعست و مطاعست و مطاع از عقل وداعست و وداعست و وداع

این عشق، فرمانروای مطلق جان ماست و زمان آن رسیده است که با عقلِ جزئی و تحلیل‌های منطقی خداحافظی کنیم.

نکته ادبی: مطاع به معنای کسی یا چیزی است که مورد اطاعت قرار می‌گیرد و این نشان‌دهنده نفوذ بی‌چون و چرای عشق بر عاشق است.

آرایه‌های ادبی

تکرار (واژه‌آرایی) سماع، شعاع، مطاع، وداع

تکرار این واژه‌ها در پایان مصرع‌ها علاوه بر ایجاد موسیقی گوش‌نواز، بر شدت و استمرار حالت‌های عرفانی تأکید دارد.

تضاد (تناقض عرفانی) عشق و عقل

شاعر با قرار دادن عشق در برابر عقل، به تضاد دیرینه میان شور عرفانی و خردِ استدلالی اشاره دارد.