دیوان شمس - رباعیات

درون‌مایه اصلی این ابیات، بیان وضعیتِ متناقض و شگفت‌انگیزِ دلِ عاشق است که با وجود تحمل رنج‌های فراوان، آتشِ عشق را نه تنها مایه عذاب نمی‌داند، بلکه آن را گوارا و مطلوب می‌یابد. شاعر بر این باور است که عشق همچون آتش، به طور طبیعی راه خود را به سوی دل‌های آزرده و «سوخته» می‌یابد، گویی این دو برای یکدیگر ساخته شده‌اند.

این اشعار بر تأثیرِ هم‌افزای درد و عشق تأکید دارند؛ به طوری که عشق در دلی که از پیش با رنج‌های روزگار خو گرفته و سوخته است، بهتر و عمیق‌تر اثر می‌کند. فضا، فضایی عاشقانه و عارفانه است که در آن «سوختن» به معنای نابودی نیست، بلکه نشانی از تعالی و رسیدن به کمال در مسیرِ دوست است.