دیوان شمس - رباعیات
رباعی شمارهٔ ۸۶۹
مولویدرک و برداشت
هوش مصنوعیدرونمایه و پیام
این ابیات بازتابدهنده روحیهی رندانهی شاعر است که بر بیاعتنایی به قضاوتهای عوام و جستجوی حقیقت در جایگاههای غیررسمی تأکید دارد. شاعر با دفاع از جایگاه عاشقِ بدنام، از مخاطب میخواهد که برای اهل حال، محدودیت ایجاد نکند و در برابر ناملایمات روزگار نیز خواستار رهایی و گشایش است.
معنای روان
اگر کسی به واسطهی عشق راستین بدنام شده است، از این بابت احساس شرمساری نکن؛ وگرنه اگر نمیتوانی این فضای آزاد و بادهخانه را تحمل کنی، آن را برای اهل حال تنگ و محدود نکن و از آنجا دور شو.
نکته ادبی: مصطبه در لغت به معنای سکویی است که بر آن مینشینند و در عرفان و شعر رندانه، استعاره از میخانه یا جایی است که در آن از قیود ظاهری رها میشوند.
از تهماندهی خم باده، سهم و بهرهای جز برای من قائل نباش (من شایستهترین فرد برای آن هستم)؛ ای روزگار بیرحم و خونخوار، چنگال آسیبرسان خود را از ما بردار و با ما درگیر مشو.
نکته ادبی: دنگ در اینجا به معنی سهم و بهره است. خونیِ خونخواره کنایه از تقدیر یا روزگاری است که عمر آدمی را به یغما میبرد.
آرایههای ادبی
استعاره از جایگاه رهایی از قیود اجتماعی و مذهبی ظاهری.
کنایه از روزگار و تقدیر ستمگر که جان آدمی را میستاند.
تأکید بر تقابل ارزشهای عرفی با ارزشهای عاشقانه.