دیوان شمس - رباعیات
رباعی شمارهٔ ۶۵۲
مولویدرک و برداشت
هوش مصنوعیدرونمایه و پیام
این ابیات با نگاهی فلسفی و عرفانی به ماهیتِ گذرای جهان و ثباتِ حقیقتِ ازلی مینگرند. شاعر در بند نخست، با تمثیلِ خورشید که همواره در حال گردش است و در یک جایگاه آرام نمیگیرد، ناپایداری و دگرگونی مستمر پدیدههای عالمِ مادی را به تصویر میکشد.
در بند دوم، با تقابل میانِ آنچه در جنبش است و آنچه قرار دارد، به تبیینِ گوهرِ وجودی میپردازد. مقصودِ سخن این است که در حالی که نمودهای ظاهری در پی هوا و هوسِ زودگذرند، اصل و حقیقتِ هستی که از خطا و زوال مبراست، در جایگاهِ والای خود باقی است.
معنای روان
خورشید در سرای دنیا ماندگار نیست.
نکته ادبی: بقا می نکند به معنای باقی نمی ماند است؛ فعل منفی به شیوه سبک کهن در اینجا به صورت می نکند آمده است.
او پیوسته در حرکت است و هرگز در یک مکان قرار نمیگیرد.
نکته ادبی: استفاده از واژه جا در اینجا هم به معنای مکان و هم استعارهای از آرام گرفتن است.
آرایههای ادبی
تقابل میان ماندگاری و حرکت دائمی که نشاندهنده ناپایداری عالم است.
خورشید به عنوان نمادِ پدیدههای در حالِ تغییر و گذرای جهان استفاده شده است.
اشاره همزمان به فضای خالی (هوا) و میل و هوس دنیوی.