دیوان شمس - رباعیات
رباعی شمارهٔ ۵۵۳
مولویدرک و برداشت
هوش مصنوعیدرونمایه و پیام
این ابیات با زبانی پندآموز، دعوت به خویشتنداری و دلبستگی به خداوند دارد. شاعر تأکید میکند که وقتی اسباب دنیوی از برآوردن نیازهای انسان بازمیمانند، تنها تکیهگاه مطمئن، لطف و کرم آفریدگار است و انسان نباید در چنین شرایطی دچار ناامیدی شود.
فضا و لحن کلی شعر، امیدبخش و عرفانی است و به خواننده گوشزد میکند که با مهار آرزوهای سرکش و توکل حقیقی، مسیر کمال و آرامش قلبی هموار میشود.
معنای روان
ای دل! تمایلات و آرزوهای بیپایان خود را مهار کن و نگذار افسارگسیخته باشند؛ امید و چشمداشت خود را تنها به لطف و عنایت پروردگار که راهنمای حقیقی است، گره بزن.
نکته ادبی: سر آرزو به پای اندر بند کنایهای است از کنترل امیال و خواهشهای نفسانی و جلوگیری از پیشروی آنها.
از آنجا که هیچکس جز خداوند نمیتواند نیازهای بنیادین و مشکلات عمیق تو را برطرف سازد، پس هرگز ناامید نشو و تمام دل و جان خود را به او بسپار.
نکته ادبی: حاجت روا کردن در اینجا کنایه از برآورده شدن نیازها و گشایش در کارهاست که تنها از جانب خالق میسر است.
آرایههای ادبی
به معنای مهار کردن و محدود ساختن خواستهها و امیال نفسانی.
تکرار عبارت در انتهای مصراعها علاوه بر ایجاد موسیقی، بر ضرورت انجام فعلِ بستن و توکل کردن تأکید دارد.