دیوان شمس - رباعیات
رباعی شمارهٔ ۴۷۱
مولویدرک و برداشت
هوش مصنوعیدرونمایه و پیام
این ابیات با تکیه بر آموزههای اخلاقی و عرفانی، بر دو رکن اساسی تأکید میورزند: نخست، فضیلتِ قناعت که موجب آسودگی روح و برقراری تعادل در زندگی دنیوی و اخروی میشود و دوم، پرهیز از دلبستگیهای ناپایدارِ بشری.
شاعر در این کلام، مخاطب را به سوی حقیقتِ مطلق و یگانه دعوت میکند و با نگرشی واقعبینانه نسبت به ناملایمات و بیوفاییهای دنیای مادی، انسان را از دلبستن به توجه خلق که همچون سایهای زودگذر است، برحذر میدارد تا به سکون و اطمینانِ خاطر در پناه ایزد یکتا دست یابد.
معنای روان
کسی که سرمایه و داراییاش به حدّ کفایت و قناعت باشد، در همه احوال زندگی، چه در خورد و خوراک و چه در عبادت و استراحت، آرامش خواهد داشت.
نکته ادبی: «ضاعت» (تغییر یافتهی «بضاعت») به معنای سرمایه و مال است. فعل «خفت» ماضی فعلِ خفتن به معنای خوابیدن است که در کنارِ خوردن و طاعت، نمادِ کلیتِ زندگی است.
هشدار که به غیرِ خدا دل نبندی و تکیه و دوستیات را تنها به او اختصاص دهی، زیرا توجه و دلبستگیِ آدمیان به یکدیگر بسیار ناپایدار و زودگذر است.
نکته ادبی: «تولا» به معنای دوست داشتن و یاری جستن است. «نیم ساعت» کنایه از کوتاهی و ناپایداریِ التفاتِ خلق است.
آرایههای ادبی
اشاره به گذرایی و ناپایداری توجه مردم و کوتاه بودنِ عمرِ روابطِ دنیوی.
در کنار هم قرار دادن امورِ مادی (خوردن و خوابیدن) و امورِ معنوی (عبادت) برای نشان دادن اینکه قناعت، کیفیتِ زندگی در تمامی ساحتها را بهبود میبخشد.