دیوان شمس - رباعیات
رباعی شمارهٔ ۴۰۶
مولویدرک و برداشت
هوش مصنوعیدرونمایه و پیام
این قطعه با نگاهی انتقادی و طنزآلود، فضای جامعه را در زمانهی عید به تصویر میکشد؛ زمانی که هیجان ظاهری و هیاهوی مردم، دستاویزی برای گذران وقت و فرجهجویی اهل نظر است.
در این میان، شاعر با استفاده از تمثیلِ طبلزنی، به نقدِ حاکمان یا افرادی میپردازد که تنها با هیاهو و فریادهای بلند به خود میآیند، چرا که از درکِ مفاهیمِ ظریفتر و منطقی عاجزند.
معنای روان
تا هر آنکس که اهلِ دیدن و بصیرت است، فرصتی برایِ تماشا و آسودگی یابد.
نکته ادبی: فرجه به معنای فرصت، گشایش و اوقات فراغت است که برای صاحبانِ اندیشه، موقعیتی مغتنم به شمار میرود.
دلیلِ آنکه او اینچنین با شدت طبل میکوبد این است که اربابِ او کر است و جز صدای بلند، چیزی را نمیشنود.
نکته ادبی: خواجه در اینجا استعاره از صاحبمنصب یا فردی است که به دلیل بیتوجهی یا نادانی، حقیقتی را درک نمیکند.
آرایههای ادبی
به معنای تلاطم و هیاهوی بسیار که کنایه از شور و حال جامعه در ایام عید است.
کنایه از صاحباختیار یا حاکمی که نسبت به حقایق و ظرایف بیتوجه و ناشنواست.