دیوان شمس - رباعیات

این ابیات، بیانی عارفانه از اولویتِ

حضور قلبی

بر

آیین‌های ظاهری

است. شاعر با رویکردی جسورانه، میانِ تقدسِ مکان‌ها و حضورِ محبوب تفکیک قائل شده و معتقد است کعبه یا هر مکانِ مقدسی، تنها در صورتی شایسته‌ طواف است که نشانی از عطر و حضورِ محبوب در آن یافت شود. در این نگاه، اگر دلِ عاشق، مأوایِ خیالِ معشوق باشد، دیگر نیازی به جست‌وجوی امرِ قدسی در جغرافیای بیرون نیست، چرا که کعبه‌ی حقیقی، همان‌جایی است که عطرِ وصالِ او استشمام می‌شود.

در واقع، این کلامِ شاعر نقدی است بر آیین‌پرستیِ بی‌روح؛ جایی که در آن، مکان اهمیت خود را از دست داده و جایگاهِ معشوق است که اصالت می‌یابد. به این ترتیب، کعبه‌ حقیقی نه در مکه، که در قلمروِ عشق و اتصالِ قلبی است که هر کنشی در آن، عینِ پرستش است.