دیوان شمس - رباعیات
رباعی شمارهٔ ۳۰۰
مولویدرک و برداشت
هوش مصنوعیدرونمایه و پیام
این ابیات بر محوریت تجلی زیبایی محبوب در جهان پیرامون شاعر استوار است. در نگاه شاعر، تمامی جلوههای زیبایی در طبیعت، تنها بازتابی از قامت و چهرهی دلربای معشوق است که باغ وجود او را آراسته است.
در ادامه، شاعر با سوگندی تأکید میکند که بقای حیات و هوشیاریاش در این روزگار، تنها به اعتبار پیوند معنوی با محبوب است و تمام آگاهی و جانش در گرو یاد اوست.
معنای روان
اگر در باغ من سروی قامت کشیده یا گلزاری پدیدار شده است، همگی تنها سایه و تصویری از قد و رخسارهٔ آن محبوبِ دلربای من است.
نکته ادبی: واژه ار مخفف اگر است و استفاده از سرو و گلزار به عنوان استعاره از قامت و چهره معشوق، از سنتهای دیرین شعر فارسی برای توصیف زیبایی است.
قسم به آن نامِ مقدسی که تو به آن ایمان و اقرار داری؛ اگر امروز در رگهای من ذرهای هوشیاری یا نشانهای از زندگی باقی مانده است، به واسطهٔ توست.
نکته ادبی: بالله سوگند به خداوند است. ترکیب رگی هشیار کنایه از اندک توان و آگاهی انسان در حالتی است که از خود بیخود شده است.
آرایههای ادبی
سرو نماد قامت بلند و گلزار نماد چهره زیبا و لطیف معشوق است.
کنایه از وجودِ مختصرِ آگاهی و نشانهای از حیات و زنده بودن.
استفاده از سوگند برای تأکید بر صداقت و عمیق بودنِ پیوند عاشقانه.