دیوان شمس - رباعیات
رباعی شمارهٔ ۱۹۱
مولویدرک و برداشت
هوش مصنوعیدرونمایه و پیام
این اشعار در نکوهشِ کژروی و تأکید بر پایبندی به اصول اخلاقی و صداقت در روابط انسانی، به ویژه در وادی عشق سروده شدهاند. شاعر با لحنی خیرخواهانه، مخاطب را به اندیشیدن دربارهی عواقبِ اعمال دعوت میکند.
در نگاه شاعر، جهان صحنهی ظهورِ نتایجِ رفتارهاست و هیچ عملی از دیدرسِ حقیقت پنهان نمیماند. از این رو، تضادِ رفتاری میانِ عاشق و معشوق یا دو یار، مانعی بزرگ در مسیرِ وحدت و همراهیِ آنان محسوب میشود.
معنای روان
ای دوست، دست به کارهای ناشایست نزن؛ چرا که هر عملی فردایی و نتیجهای در پی دارد. درستی و نادرستیِ کارها، همچون روشنیِ روز، برای همگان آشکار است.
نکته ادبی: واژه «فرداست» در این بیت به مفهومِ حتمی بودنِ عاقبتِ اعمال است که در زمانِ آینده نمود پیدا میکند.
در شیوهی عشقورزی، پیمانشکنی و خیانت جایز نیست. من در مسیر صداقت و راستی گام برمیدارم، اما تو راه کج و انحراف را در پیش گرفتهای؛ با چنین تضادی در مسیر، پیوند میان ما به سامان نمیرسد.
نکته ادبی: واژه «مذهب» در اینجا به معنای طریقت و آیین شخصی است و «کژ» در تقابل با «راست»، نماد انحراف از مسیر حق است.
آرایههای ادبی
تشبیه نیکی و بدی به روزِ روشن برای تأکید بر آشکار بودنِ پیامدِ اعمال.
بهکارگیری دو واژه متضاد برای نشان دادنِ اختلافِ مسیر و نگرشِ میانِ دو شخص.
اشاره به مجموعه قواعد و اصولی که یک عاشق باید در مسیر عشق رعایت کند.