دیوان شمس - رباعیات
رباعی شمارهٔ ۱۴۱
مولویدرک و برداشت
هوش مصنوعیدرونمایه و پیام
این اشعار هشداری است به مخاطب تا در روابط انسانی فریب وعدههای پوچ و ظاهری را نخورد و در دوستیها جانب احتیاط را رعایت کند. شاعر بر این باور است که دوستان حقیقی را باید در روزگار سختی و تنگدستی محک زد چرا که در دوران آسایش و خوشی همراهی اطرافیان امری طبیعی و رایج است.
در واقع شاعر انسان را به هوشیاری در برابر کسانی دعوت میکند که در هنگام آسودگی دم از دوستی میزنند اما در هنگامهی بلا و اندوه پشت فرد را خالی میکنند. پیام محوری تفاوت عمیق میان مدعیان دوستی در روزهای روشن و یاران راستین در شبهای تاریک زندگی است.
معنای روان
کسی که به تو وعده داده است در زمان اندوه به یاریات میآید مراقب باش که فریبش را نخوری زیرا او تنها با چربزبانی و وعدههای پوچ تو را بازی داده و سرگرم کرده است.
نکته ادبی: عبارت دم دادن کنایه از فریب دادن و سرگرم کردن با سخنان بیهوده است و هان نیز حرفی برای هشدار و بیدار کردن مخاطب به کار رفته است.
در روزگار آسایش و خوشی همه مردم ادعای دوستی با تو را دارند اما در شبهای سخت زندگی و زمان غم کمتر کسی پیدا میشود که واقعاً به عهد دوستیاش پایبند باشد و یاریرسان باشد.
نکته ادبی: تقابل میان روز خوشی و شب غم یکی از آرایههای برجسته این بیت است که تفاوت حال و هوای ایام مختلف زندگی را به خوبی نشان میدهد.
آرایههای ادبی
اشاره به فریب دادن و سرگرم کردن مخاطب با وعدههای غیرواقعی و پوچ.
تقابل میان خوشی و غم و همچنین تقابل میان روشنایی روز و تاریکی شب برای به تصویر کشیدن تفاوت وضعیتهای زندگی.