دیوان شمس - رباعیات
رباعی شمارهٔ ۸۵
مولویدرک و برداشت
هوش مصنوعیدرونمایه و پیام
این ابیات بر لزوم تامل و بردباری در مسیر سلوک و معرفت تاکید میورزند و مخاطب را از همراهی با شتابزدگیهای جاهلانه برحذر میدارند. شاعر بر این باور است که کمال، نه در سرعتِ خام، بلکه در استقامت و درکِ لحظهی مناسب برای عمل نهفته است.
در این کلام، دعوت به خودشناسی و غنیمت شمردن تواناییهای فردی موج میزند. آنجا که دیگران از راه میمانند یا خسته میشوند، فردِ آگاه باید با تکیه بر استعدادهای درونی خود، فرصت را غنیمت شمرده و به کارِ اصلی که همان انس با حقیقت است، بپردازد.
معنای روان
ای کسی که در مسیر معرفت دیر گام نهادهای؛ اگر افراد ناپخته و خام در این راه با عجله و شتاب حرکت میکنند، تو به این شتابزدگی دچار مشو و با وقار و آرامش حرکت کن.
نکته ادبی: واژه کودکان در اینجا کنایه از سالکانِ تازهکار و ناپخته است که هنوز به عمقِ راه پی نبردهاند.
اگر همسفران و دیگران در این راه خسته شدند و توان خود را از دست دادند، تو همچنان از تواناییِ عمل برخوردار هستی؛ پس فرصت را غنیمت دان و سازِ دل (رباب) را برای نغمهسراییِ الهی به دست بگیر.
نکته ادبی: رباب در ادبیات عرفانی نمادی از سازِ دل و ابزاری برای رسیدن به سماع و وجدِ روحانی است.
آرایههای ادبی
اشاره به افراد کمتجربه و ناپخته در مسیر کمال که به جای تامل، گرفتار شتابزدگی هستند.
نمادی برای ذکر، یاد خداوند و آمادگیِ روح برای درکِ نغمههای آسمانی و معنوی.
به معنای شکست خوردن، درمانده شدن و از دست دادنِ توانایی و پویایی در مسیرِ سلوک.