دیوان شمس - رباعیات

مولوی

رباعی شمارهٔ ۳

مولوی
آن کس که ترا نقش کند او تنها تنها نگذاردت میان سودا
در خانه تصویر تو یعنی دل تو بر رویاند دو صد حریف زیبا

درک و برداشت

هوش مصنوعی

درون‌مایه و پیام

این ابیات بر پیوند ناگسستنی میان خالق و مخلوق تأکید دارند و به انسان اطمینان می‌دهند که در تمام مراحل زندگی و در تلاطم افکار و امیال، هرگز از جانب خداوند که صورتگرِ هستی اوست، رها نمی‌شود.

مضمون اصلی، آرامشِ قلبی است که از اتصال به حقیقتِ مطلق حاصل می‌شود؛ به گونه‌ای که دلِ انسان، از فضای خالیِ تنهایی به گلستانی از زیبایی‌های معنوی و جلوه‌های الهی بدل می‌گردد.

معنای روان

آن کس که ترا نقش کند او تنها تنها نگذاردت میان سودا

کسی که تو را آفریده و صورتگری کرده است، هرگز تو را در هیاهوی اندیشه‌ها و سرگردانی‌های زندگی به حال خود رها نمی‌کند.

نکته ادبی: واژه سودا در اینجا استعاره از آشفتگی، شوریدگی و دغدغه‌های دنیوی است که انسان را در تنگنا قرار می‌دهد.

در خانه تصویر تو یعنی دل تو بر رویاند دو صد حریف زیبا

درون دل تو که جایگاهِ تجلی وجودِ توست، خداوند صدها جلوه از زیبایی‌های معنوی را می‌رویاند و زنده می‌کند.

نکته ادبی: خانه تصویر استعاره‌ای از قلب آدمی است که چون نگارخانه‌ای، محل ظهورِ جلوه‌های الهی است.

آرایه‌های ادبی

استعاره خانه تصویر

قلب انسان به خانه‌ای تشبیه شده که محل نگهداری و تجلی تصاویر و زیبایی‌هاست.

تکرار تنها... تنها

تکرار واژه تنها برای تأکید بر حضورِ همیشگیِ خداوند در زندگی انسان به کار رفته است.