دیوان شمس - غزلیات

آیا به تو نگفتم که به آن مکان (وادی عشق و عرفان) که تو را گرفتار می‌کنند نرو؟ چرا که آن‌ها قدرتمند و جسورند و چنان بر تو چیره می‌شوند که دست و پایت را به بند می‌کشند و راهِ گریزت را می‌بندند.

آیا به تو هشدار ندادم که در آن مسیر، دام‌های پی‌درپی و تو در تو نهفته است؟ وقتی که در این دام گرفتار شدی، دیگر چگونه انتظار داری که تو را رها کنند و از دستشان خلاصی یابی؟

آیا نگفتم که در عالمِ وارستگی و خرابات، مستانی شگفت‌انگیز حضور دارند که عقلِ مصلحت‌اندیشِ تو را هدفِ تیرهایِ سخنانِ بیهوده و نامعقول (در ظاهر) قرار می‌دهند تا آن را از میان بردارند؟

وقتی تو که قلبی پاک و بی‌آلایش داری، مانند لقمه‌ای آماده به چنگ آورند، به سادگیِ حرکتِ پیاده‌ای در شطرنج، پادشاهی (غرور و منیّت) تو را با نقشه‌ای دقیق به مات و شکست می‌کشانند.

بارها تو را همچون خمیر، ورز می‌دهند و به این سو و آن سو می‌کشند؛ گاه تو را خوار و کوچک می‌شمارند و گاه در پیِ تطهیر و تعالی، تو را همچون آهن‌ربایی پرجاذبه و ارزشمند می‌سازند.

تو که از ضعفِ دل رنج می‌بری، اگر پا در میدانِ آن جگرخوارانِ (استادانِ سخت‌گیرِ حقیقت) بگذاری، تاب نمی‌آوری و چنان تو را در هم می‌شکنند که گویی جگرت را برای خوراک‌شان تبدیل به شوربا می‌کنند.

بر کمالات و دانشِ محدودِ خود تکیه مکن؛ چرا که اگر همچون کوه قاف (مظهرِ عظمت و ثبات) هم باشی، آنان چنان تو را سبک و تهی می‌کنند که مانندِ هوا، به سادگی پراکنده‌ات می‌سازند.

از وجودِ خاکی و مادیِ تو، هزاران پرنده شگفت‌انگیزِ معنوی می‌آفرینند؛ وقتی که از این قالبِ مادی (آب و گل) عبور کنی و به حقیقت برسی، آنگاه باید دید که تو را به چه مقامِ والاتری می‌رسانند.

روحِ تو را چنان از این کالبدِ جسمانی بیرون می‌کشند که پنبه را از پوست جدا می‌کنند، و وجودِ تو را به شکلِ شخصیتی خیالی و نورانی در می‌آورند که دیگر محدود به جهت و مکان نیست.

هنگامی که در میانِ سختی‌ها و تقدیراتِ دشوار، تو را راضی و تسلیم بیابند، از بندِ رنج‌هایِ دنیوی آزادت می‌کنند و تو را به مقامِ «مرتضی» (کسی که خداوند از او خشنود است) می‌رسانند.

خاموش باش و سخن مگو؛ چرا که این کوته‌فکرانِ کم‌سخن، مستِ اوهام و جهلِ خویش‌اند و اگر بشنوند، بلافاصله شروع به هذیان‌گویی و بدگویی درباره تو می‌کنند.