دیوان شمس - غزلیات

در لحظه‌ای از بیداری، همچون طلوع صبح که تاریکی را می‌درد، حجاب‌های نادانی از میان رفت و ناگهان در تیرگیِ غفلتِ این جهان، نوری عظیم همچون صبحِ قیامت در جانم درخشید.

تمام واسطه‌ها و تعلقات دنیوی از میان برداشته شد و حقیقتِ درونی‌ام را مشاهده کردم؛ حقایقی را بی‌آنکه به زبان آید، بدون نیاز به گوشِ جسمانی و تنها با گوشِ جان شنیدم.

وقتی عشقِ حقیقی در وجودِ انسان آشکار می‌شود، چنان شور و لذتی دارد که گویی پوست بر تن می‌درد و جسم تابِ آن را ندارد، اما لذتی بالاتر از این هم هست که در آن عشق، هستیِ فردیِ خود را از دست بدهی و به فنا برسی.

مقام فقر (رهایی از تعلقات) گوی سبقت را از دیگر مقاماتِ معنوی ربوده و پله‌پله بالا رفته است؛ این فقر، همان کلیدِ مبارکی است که قفلِ اسرارِ پنهان را باز می‌کند.

آلوده شدن به شهوات باعث پلیدی است و اسیرِ عقلِ جزئی بودن (هرچند پاک است) نوعی محدودیت است، اما مقام فقر چنان متعالی است که فراتر از دوگانه پلیدی و پاکیِ متعارف، جایگاه خود را بنا کرده است.

تمامیِ دل‌های عاشقان به گردِ مقام فقر حلقه زده‌اند؛ فقر در اینجا به مثابه پیر و مرشدی بزرگ (شیخ‌الشیوخ) است که تمامیِ دل‌های مشتاق، مریدانِ او هستند.

هنگامی که در شهر تبریز، چشمِ جانم به جمالِ شمسِ حقیقت روشن شد، وجودم از حق لبریز گشت؛ با این حال، از شدتِ عطشِ کمال، فریاد برآوردم که آیا باز هم از این شرابِ معرفت بیشتر هست؟