دیوان شمس - غزلیات

ای دل، اگر در برابر حق فروتن باشی و منیت را کنار بگذاری، کار تو به کمال می‌رسد و روح تو همچون پرنده‌ای که صیدی لایق می‌گیرد، به مرتبه‌ای والا دست می‌یابد.

هنگامی که خورشیدِ حقیقت طلوع می‌کند، ماه (نماد زیبایی‌های دنیوی) در برابر آن ناپدید می‌شود؛ این ماه تنها زمانی به کمال و درخشش واقعی می‌رسد که در شعاع نور آن آفتاب قرار گیرد.

حقیقتِ آن کسی که در راه حقیقت، خیال‌پردازی‌ها و توهمات دنیوی را ترک کرده است، در قلب انسان جایگاه و مقام می‌سازد.

کجاست آن رهبر و راهنمای الهی (مانند ابراهیم خلیل) که حقیقت را با صراحت بیان کند و کجاست آن جانِ آگاه که با تازیانه سلوک، نفسِ سرکش را زیر پا بگذارد و مهار کند؟

این دنیای فریبنده، همچون پیرزنی زشت است که خود را با آرایش آراسته و به ما چشمک می‌زند، اما چشمِ حقیقت‌بینِ عارفان از این مکر و زشتیِ پنهان، دل‌زده می‌شود.

اگر دنیا بخواهد با افسونگری و ترفندهایش مرا به آغوش بکشد، دلِ منِ عاشق که درگیرِ عشقِ برتر است، دیگر جایی برای پذیرشِ وسوسه‌های او ندارد.

دنیا به خود رنگ و لعاب زده تا چهره‌ی من را که چون گل زیباست فریب دهد، اما این زیباییِ ظاهری، به زودی بو و طراوتش را از دست می‌دهد و رو به زوال می‌رود.

تو صورت خود را بر چهره‌ی ناپایدار دنیا مگذار، بلکه به سوی پادشاهِ حقیقی (خدا) رو کن تا جانت همچون آفتاب، از نورِ جلالِ او بهره‌مند شود.

اصلاً جایگاهِ آفتاب کجا و دنیای فانی کجا؟ چرا که پرتوِ زیباییِ حق به قدری عظیم است که صدها خورشید و ماه در برابر آن رنگ می‌بازند و در حال و هوای آن غرق می‌شوند.

به احوالِ آنان که در مسیر پاک‌سازیِ جان پیشگام بوده‌اند بنگر؛ این راه، مخصوصِ کسانی است که حقیقت را می‌شناسند، نه کسانی که تنها به فکر تبلیغ و دلال‌بازیِ دین هستند.

ای کسی که صدها عاقلِ دنیوی را در کیسه‌ی خود جای داده‌ای، کجاست آن عقلِ کاملِ الهی که بتواند از این کیسه‌ی دنیا رهایی یابد؟

خداوند بر پیشانیِ زیبارویان، خطی (نشانی) نوشته است که از خطِ سیاه و مادیِ زیبایی، فراتر است؛ وای بر کسی که تنها به آن خط و خالِ ظاهری مشغول شود و از آن حقیقتِ بالاتر غافل بماند.

از ابرِ سیاهِ ظواهر و صورت‌های دنیوی بیرون بیا و از این دلبستگی‌ها جدا شو تا ماهِ وجودت، در هر شبِ تاریکِ غفلت، از پرتوِ طلعتِ تو فالِ خیر و نور بگیرد.