دیوان شمس - غزلیات

تواناییِ تماشایِ چهره‌یِ یار، نصیبِ هر دلی نمی‌شود و هر انسانِ فرومایه‌ای لایقِ دیدنِ جمالِ شاهانه‌یِ حضرتِ حق نیست.

او (یار) است که ما را از حالتِ ناچیز و پستمان بیرون می‌کشد و از میانِ خارهایِ دنیوی رها کرده و گلزاری از معرفت به ما نشان می‌دهد.

او دودِ تیره‌یِ وجودِ ما را به نورِ حقیقت تبدیل می‌کند و زهدِ خشک و قدیمیِ ما را که بی شور و حال است، به مستی و سرمستیِ عرفانی بدل می‌سازد.

او هرگز غلامِ (بنده‌یِ) خود را نمی‌فروشد و رها نمی‌کند، بلکه او را در بازارِ دنیا می‌آزماید تا معلوم شود هر کس چه ارزشی در این مسیر دارد.

جانِ آدمیزاد، شیری قدرتمند است که در صندوقِ تنِ عالم محبوس شده؛ به همین دلیل است که چون در این زندانِ تنگ گرفتار است، ناتوان و بیمار به نظر می‌رسد.

روزی که این جان، قدرتش را آشکار کند و صندوقِ تن را بشکند، کارهایِ بزرگی خواهد کرد؛ اگرچه اکنون به دلیلِ حبس در تن، غیرفعال و ساکن به نظر می‌رسد.

ابوبکر صدیق، از نظرِ روحی همراهِ پیامبر در هفت آسمان است، اگرچه به ظاهر در غارِ ثور حضور دارد؛ حقیقتِ انسان فراتر از مکانِ فیزیکیِ اوست.

عشق در ذاتِ خود واحد و یکی است، اما در مظاهرِ مختلف جلوه می‌کند؛ این افرادِ دوبین (کثرت‌بین) هستند که حقیقتِ واحد را به صورتِ دوگانه می‌بینند.

این راهِ حق، سرتاسر گلستان است، اگرچه ظاهرش ممکن است مانندِ خار، آزاردهنده به نظر برسد؛ همان‌طور که نورِ خدا برای موسی از میانِ درختِ آتش‌گون جلوه کرد.

این سخنان، در حقیقت آبِ حیات است، هرچند که در گوشِ جان، همچون صدایِ سیلابی خروشان می‌آید؛ این کلام، سخنِ معمولی نیست، اگرچه به شکلِ گفتار ظاهر می‌شود.

سوگند خورده بودم که رازی از دل فاش نکنم، اما دل چون آینه‌ای است که نمی‌تواند حقیقت را پنهان کند و ناچار چهره‌یِ یار را منعکس می‌کند.

شمسِ تبریزی که نورِ حقیقتِ او بر آینه‌یِ جان می‌تابد، به دلیلِ حرکت و جنبشِ این جهان، برایِ ناظرانِ سطحی‌نگر، همچون دیواری مانعِ دیدنِ حقیقت به نظر می‌رسد.

هر ظرف و قوطی که از این گنجینه‌یِ بی‌کران باز می‌کنم، پُر از قندِ شیرینِ حکمت است که آن «عطارِ» الهی، هر بار به شکلی تازه آن را عرضه می‌کند.