دیوان شمس - غزلیات

آن معشوق که سخنانش شیرین‌تر از نبات است، به من حیات و زندگی می‌بخشد و آن که موجبِ این همه رنج و مرگِ نفسِ من شده، در حقیقت عاملِ اصلیِ زندگیِ واقعیِ من است.

کسی که مرا در دریای پر تلاطم و خونینِ عشق غرق کرد، همانند یونس پیامبر که از شکم ماهی نجات یافت، اکنون برای من یونسِ زمانه است و مرا از این مهلکه نجات می‌دهد.

ویژگی‌های انسانی و منیتِ من در برابرِ صفاتِ او محو و نابود گشت؛ اکنون اوست که هم «صفا» و زلالی را به من ارزانی می‌دارد و هم صفاتِ والای خودش را در وجودِ من می‌دمد.

او دارایی و تعلقاتِ مرا گرفت و مرا به مقامِ درویشی و بی‌نیازی رساند، اکنون در مقابل، از لبانِ یاقوت‌گونِ خود، زکاتِ عشق و بخشش را به من عطا می‌کند.

در بازیِ عشق، او توانایی و غرورِ مرا (اسب) گرفت و مرا همچون پیاده‌ای ناتوان در میدان باقی گذاشت، اما اکنون با زیباییِ دو رخِ خود، به من «مات» می‌گوید و مرا اسیرِ خود می‌کند.

تجلیِ شکوهِ او چنان است که کوه طور در برابرِ «شاه‌مات» او تاب نیاورد و پاره‌پاره شد؛ من که در برابرِ او از کاه هم ناچیزترم، با قدرتِ او به آرامش و ثبات می‌رسم.

من در شبِ تاریکِ هجران، خواهانِ دیدارِ او در روزِ عید بودم؛ اما او به جای آن، وعده‌ی براتِ آزادی و رهایی از این شبِ هجران را به من می‌دهد.

از آنجا که گنجِ عشقِ او ورایِ شش جهتِ عالمِ مادی قرار دارد، او مرا از جایی فراتر از این محدودیت‌هایِ دنیوی، هستی و وجود می‌بخشد.