دیوان شمس - غزلیات

هر کس از جمع ما و طریقت عاشقان جدا شود و راه دیگری پیش گیرد، گویی همانند کسی است که شنوایی و بینایی خود را از دست داده و از درک حقیقت محروم شده است.

عاشق به این دلیل رنج و سختی (خون جگر) را تحمل می‌کند که چونان شیری دلیر است؛ چگونه می‌توان کسی را که ادعای دلیری دارد، فردی دانست که از رنج و دردِ عشق می‌گریزد؟

دل انسان مانند طوطی است که به سخن می‌آید و جور و ستمِ محبوب، برای او همانند شکر شیرین است؛ آیا کسی طوطی‌ را دیده که از شکر و شیرینی بگریزد؟

آن که با هر باد مخالف، تغییر عقیده می‌دهد همانند پشه‌ای ضعیف است و آن که از نورِ حقیقت می‌گریزد، همچون دزدِ شب‌رویی است که از ترسِ رسوایی، از روشنایی ماه فرار می‌کند.

هر قلبی را که خداوند دچار سرگردانی و حیرت (کالیوه) کند، آن فرد جایگاه رفیع بهشت را رها می‌کند و به سوی دوزخ و تباهی می‌شتابد.

و آن‌کس که به حقیقت آگاه است، از مرگِ جسمانی به سوی مرگِ اختیاری (فنای نفس) می‌گریزد تا از طریق این گریز، به ملک ابدی و بزرگی دست یابد.

وقتی تقدیر الهی چنین است که شخصی در سفر بمیرد، همان فرد دقیقاً به خاطر ترس از مرگ، به سفری می‌رود که سرانجامش همان مرگ است.

دست از تلاش بیهوده بردار و آنچه ارزش شکار ندارد را صید نکن؛ زیرا خیالاتِ شبانه و حتی خودِ تاریکیِ شب، در برابرِ سپیده دم از بین می‌روند و می‌گریزند.