دیوان شمس - غزلیات

افسوس که تمام هم‌سفران و همراهان ما از خود گذشتند و جانشان را فدای معشوق کردند؛ باده‌ی عشق چنان در آن‌ها اثر کرد که همگی از خود بیخود شدند و بر زمین افتادند.

شدت و گرمای عشق چنان بود که لباس‌های ظاهری و تعلقاتِ دنیوی برایشان تنگ و دست‌وپاگیر شد؛ پس تاج و نشان‌های قدرت را از سر برداشتند و کمرِ همت و وابستگی به دنیا را باز کردند.

این همه کشمکش، تندی و دشمنی میان مردم برای چیست؟ مگر نه این است که همه مسافر یک قافله و دارای یک اصل و ریشه‌ی خدایی هستیم؟

ای ساقی، دست من و دامان تو؛ من تشنه‌ی جرعه‌ای عشقم. تو باید حقِ دلِ مرا ادا کنی و به دادم برسی، چرا که دیگران فقط با من سرِ ناسازگاری و ستم دارند.

من دیگر هیچ بنا و ساختمانی (تعلقِ دنیوی) را نمی‌پذیرم، چرا که تو مرا (از نظرِ نفسانی) ویران کردی و به نیستی رساندی؛ هرکس هم که در این عالم وجود دارد، از باده‌ی تو ویران و مست است.

خدایا، به آن کسی که به من رحم نکرد، رحم کن؛ زیرا آن‌ها با استفاده از صفاتِ جلالِ تو، در کشتنِ نفسِ من بسیار استاد و ماهر هستند.

مرا از خود بیخود کن، زیرا در آن حالتِ بی‌خودی، آزادی‌های حقیقی نهفته است. من بنده‌ی آن کسی هستم که از بندِ خودِ خویش رها شده باشد.

من در پسِ پرده‌ی دل، دخترانی (استعدادها و حالات روحانی) دارم که چون ماه زیبا هستند؛ این زیبایی‌های آسمانی مشتاق و خواستارِ این حالاتِ من هستند.

این حالاتِ درونی من چون شکر شیرین هستند؛ به طوری که پادشاهانِ بلندمرتبه‌ی آسمانی در برابرِ آن‌ها مانندِ فرهاد، مشتاق و حیرانند.

چون این عارفان چشمِ دلشان را تنها به روی پادشاهِ حقیقی (خدا) دوخته‌اند، دیگر به دنبالِ مردارِ دنیا نمی‌گردند، زیرا آن‌ها بنده‌ی هوای نفس نیستند.

همه آن‌ها مانندِ نی که به لبِ نوازنده متصل است، لب بر لبِ معشوق گذاشته و در ناله‌اند. آن‌ها اگرچه دلِ خودشان را (که جایگاهِ خودپرستی است) ندارند، اما در همین حال شادمان‌ترین‌اند.

اگر این عاشقان در ظاهر فقیر هستند، اما همگی دلیر و بخشنده‌اند. این فقرایِ هنرمند، تراشندگانِ روح و صیقل‌دهندگانِ جان هستند.

برای راهنمایی، نزدِ کسی برو که خود را به دستِ تو تراشیده و ساخته است؛ چرا که دیگران فقط اهل حیله و ستم هستند و فریادرسِ کسی نیستند.

چرا چهره درهم کشیده‌ای و اخم کرده‌ای که کسی خریدارِ تو نیست؟ عاشقانت بسیارند و همگی منتظرِ وعده‌ی دیدارِ تو هستند.

من سکوت کردم، اما دلم با فریاد می‌گوید که من فقط باده‌ی عشقِ تو را می‌خواهم و هر چیزِ دیگری جز تو، باد و هیچ‌وپوچ است.

ای شمس تبریزی، سوگند به نورِ وجودِ تو که تمامی ذراتِ عالم، حتی اگر به سختیِ پولاد باشند، در برابرِ عشقِ تو مانندِ موم نرم و انعطاف‌پذیر می‌شوند.