دیوان شمس - غزلیات

عشق به خاطر غیرت و حسادتی که نسبت به عاشق دارد، باعث می‌شود که عاشق در نظر مردمِ عادی، فردی دشمن‌خو و منفور جلوه کند؛ اما همین که عاشق از خلق روی برگرداند، عشق با تمام وجود به او روی می‌آورد.

کسی که همواره می‌خواهد مورد تایید و پسند همگان باشد، شایستگی راه یافتن به عشق حقیقی را ندارد؛ چرا که روحی که می‌خواهد همزمان به صد سو تعلق داشته باشد، به روحِ فردِ هرزه‌گرد و ناپایداری می‌ماند که به هیچ‌کس وفادار نیست.

وقتی دیگران به دلیل رفتارهای متفاوت عاشق، او را طرد می‌کنند و پیوند خود را با او قطع می‌نمایند، پادشاهِ عشق او را به خلوت خویش می‌پذیرد و هم‌نشینِ خاص خود می‌سازد.

زمانی که مردم عاشق را طرد می‌کنند، او نیز پیوند خود را با آن‌ها قطع می‌کند و در نتیجه، ظاهر و باطن وجودش با عشق هماهنگ و سازگار می‌گردد.

هرگاه جانِ انسان به دنبالِ مقبولیت در نزد مردم باشد، حواسش پرت شده و دلش به شکلی پنهانی، به دنبالِ مهر و تایید هر کسی می‌رود و از مرکزِ حقیقت دور می‌شود.

هنگامی که حقیقتِ عشق نمایان می‌شود، به عاشق می‌گوید که سایه‌ی من بر سر تو افتاده است؛ در آن لحظه عاشق چنان از حضور معشوق سرمست می‌شود که گویی بوی خوش مشک و عنبر در فضا پیچیده است.

من (خداوند یا عشق) این بوی خوشِ مشک و عنبرِ دنیوی را برای عاشق به چیزی ناخوشایند تبدیل می‌کنم تا او ناچار شود این تعلقاتِ ظاهری را رها کند.

اگرچه عاشق هنوز هم به یادِ ما، بوی خوش را استشمام می‌کند، اما این رفتارش نشان‌دهنده‌ی خامی و بی‌تجربگی اوست، مانند کودکانی که برای سرگرمی صداهای بی‌معنی تولید می‌کنند.

هنگامی که عاشق از مرحله‌ی کودکی عبور کرد و چشمِ بصیرت و دانایی‌اش باز شد، دیگر به دنبالِ سایه‌ها و نشانه‌های سطحی کنارِ جوی آب نمی‌رود، بلکه به دنبالِ حقیقتِ خودِ آب (اصلِ حقیقت) می‌گردد.

اگر در ابتدای راهِ عاشقی هستی، تلخی‌ها را تحمل کن و آن‌ها را بنوش؛ تا اینکه عشق، آن شهدِ گران‌بهایِ پادشاهانه را به عنوانِ داروی شفا‌بخشِ تو قرار دهد.

امید است که از فیضِ وجودِ شمس تبریزی به چنان سرمستی و بی‌خودی برسی که فراتر از هر دو عالم (دنیا و آخرت) قرار بگیری و حقیقتِ تو، از قیدِ «منِ» خودت رها شود.