دیوان شمس - غزلیات

ما دشمن خود هستیم (چون به نفسِ خود چسبیده‌ایم) و دوستدارِ کسی هستیم که این نفس را از بین می‌برد؛ ما در دریای هستی غرق شده‌ایم و امواجِ خروشانِ عشق، ما را به کامِ خود می‌کشند تا نجاتمان دهند.

به همین دلیل است که ما با شادی و خرسندی، جانِ شیرینِ خود را تقدیم می‌کنیم؛ زیرا آن پادشاهِ (حق)، ما را با وعده‌ی شهد و شیرینیِ معنوی به سوی خود می‌خواند.

ما نفسِ خود را (مانند حیوانی برای عید قربان) پروار و فربه می‌کنیم تا برای قربانی آماده شود؛ چرا که آن قصابِ عاشقان (خداوند)، نفس را بسیار زیبا و به جا ذبح می‌کند.

آن ابلیسِ (نفس) که بی‌تاب و پر از وسوسه است، از او مهلت می‌خواهد و خداوند هم مهلتی به او می‌دهد، تا در زمانِ مقرر کارش را یکسره کند.

مانند حضرت اسماعیل، گردنِ خود را با خوش‌رویی در برابر خنجرِ تقدیر قرار بده؛ اگر قرار است کشته شوی، از تیغِ این عشق دوری نکن.

عزرائیل (فرشته مرگ) دستش به عاشقان نمی‌رسد و راهی بر آن‌ها ندارد؛ چرا که عاشقان را خودِ «عشق» و شوریدگی از پای درمی‌آورد.

کشتگانِ راهِ عشق، در حالی که فریاد می‌زنند «ای کاش قومِ من می‌دانستند (چه بر سرشان آمده و چه نعمتی یافته‌اند)»، دلدار به صورت پنهانی به آن‌ها جانِ تازه می‌دهد و آشکارا آن‌ها را می‌کشد (نفسشان را نابود می‌کند).

سرت را از خاکِ تن بیرون بیاور و تماشا کن که او (خداوند) تو را به آسمانِ کمال بالا می‌برد یا در حالِ نابود کردنِ هستیِ توست.

او نفسِ ناپاک (باد/جانِ حیوانی) را می‌گیرد و آرامشِ روح را به ما می‌بخشد؛ او جان را از قفسِ تن آزاد می‌کند و جغدِ شومِ غم را می‌کشد.

آن گمانِ باطلی که ترسایان (مسیحیان) دارند، مومنِ حقیقی ندارد؛ چرا که عاشقِ واقعی، مسیحِ وجودِ خود (روحِ پاک) را نه بر چوبِ دار، بلکه بر چوبِ تقوا و ریاضت (چلیپا) می‌کشد (قربانی می‌کند تا نفس کشته شود).

هر عاشق مانند حلاج (منصور) است که خود را به کشتن می‌دهد؛ فردی غیر از عاشق را نشان بده که عمداً دست به نابودیِ خود بزند.

مرگ هر روز به سراغِ مردم می‌آید و آن‌ها را فرا می‌خواند، اما عاشقِ حق، بدون اینکه دعوت شود، خودش به پیشوازِ مرگِ نفس می‌رود.

آیا سخن را کوتاه کنم یا رازِ مرگِ عاشقان را بیشتر بگویم؟ اگرچه منکرِ این راه، فقط از خشم و صفرا (عصبانیت) خودش را هلاک می‌کند.

شمس تبریزی همچون خورشید در افقِ جان طلوع کرد و شمع‌هایِ ناچیزِ ستارگان (همان خودخواهی‌ها و اوهامِ دیگران) را بدون تردید خاموش کرد.