دیوان شمس - غزلیات

هنگامی که پرتوی از جمال و زیبایی تو بر چهره‌سار جان ما می‌تابد، آن صورتِ خاکی و ناچیز ما، گویی گلگون و درخشان می‌شود و زیبایی می‌یابد.

می‌خواهم با کنار زدن خرقه تظاهر و ریا، حقیقتِ عشقِ بی‌پروای خود را آشکار کنم، اما معشوق (که در اینجا به ترسابچه تشبیه شده) هشدار می‌دهد که این راز را پنهان نگه دار، چرا که هنوز زمان افشای آن نرسیده است.

اشک‌های من همچون طبل، رسواگرِ حالِ درونِ من شده‌اند و دلم همچون زنی آبستن، حامل اسرار الهی است؛ همان‌طور که از ظاهرِ زن باردار نمی‌توان فهمید در درون چه کودکی در حالِ شکل‌گیری است، اسرارِ الهی نیز تا لحظه ظهور، پنهان می‌مانند.

قلبِ انسان، پادشاهی است که در جسمی تنیده شده که مانند گاوی سر در آخورِ علف دارد. این پادشاه (دل) تنها زمانی می‌تواند حقایق الهی را مشاهده کند که این کالبدِ مادی، هرزه‌گویی و تمایلاتِ پستِ نفسانی را کنار بگذارد.

آن جانِ مشتاقی که در هاونِ رنج‌های عشق گرفتار شده، هرچند تلاش می‌کند از این فشار فرار کند، اما ناگزیر باید در زیرِ ضرباتِ بلایایِ عشق کوبیده شود تا به جوهری خالص تبدیل گردد.

کسی که می‌پندارد می‌تواند از فضای معنوی عشق فرار کند و مانند کبوتری دور شود، سرانجام درمی‌یابد که راهی برای گریز نیست و هر کجا برود، دوباره به سوی همان مبدأ عشق بازخواهد گشت.

آینه‌ای که روحِ عارف به دستانِ استاد و مرشدِ کامل (شمس تبریزی) صیقل داده می‌شود، چنان پاک است که دیگر زنگارِ کدورت بر آن نمی‌نشیند و نیازی به صیقل‌کاری دوباره ندارد.