دیوان شمس - غزلیات

کسانی که افسرده و دل‌مرده‌اند، از جمع ما رفتند؛ در را به روی آن‌ها ببندید و به عقلِ محدود و منفی‌بافِ آن‌ها بخندید.

اگر خود را از تبارِ اولیای الهی می‌دانید، به سوی کمال و معراجِ روحانی صعود کنید و همچون کسی که بر بامِ بلند حقیقت ایستاده، رخِ ماهِ تابان (محبوب) را ببوسید.

وقتی محبوب، ماه را شکافت و حقیقت را نمایان کرد، شما چرا همچون ابری مانعِ درخشش او می‌شوید؟ او که چنین چالاک و ظریف است، چرا شما این‌قدر کُند و ناشی هستید؟

افسردگان، چرا از این راهِ عشق دست کشیدید؟ چون مانند فرهاد و شداد، برای رسیدن به مقصود، ذره‌ای سختیِ کوه‌کنی و مشقت‌های این راه را تحمل نکردید.

اگر خودتان زیباروی و درخشان نیستید، از تابشِ مه رویان (عارفان و محبوبِ حقیقی) روی برنگردانید؛ و اگر بیمارِ واقعی نیستید، بی‌جهت خود را زخمی و بیمار نشان ندهید.

آن‌طور که گذشت و این‌طور که پیش می‌رود، هیچ‌کدام حقیقتِ کار نیست؛ پس سعی نکنید که از چون و چندِ هستی سردربیاورید و آن را محاسبه کنید.

وقتی چشمه‌ی حیات را دیدید، چرا به جای جاری شدن، ساکن ماندید؟ وقتی خویشتنِ حقیقیِ خود را یافتید، چرا همچنان به خودِ کاذب و نفسانیِ خود دل بستید؟

وقتی در معدنِ شیرینی و نبات هستید، چرا ترش‌رویی می‌کنید؟ و وقتی در میانِ آبِ حیات (عشقِ الهی) قرار دارید، چرا همچنان خشک و افسرده هستید؟

با حقیقتِ الهی ستیزه نکنید و از دولتِ عشق فرار نکنید؛ مگر فرار از دامِ این عشق امکان‌پذیر است؟ شما در کمندِ او گرفتارید.

شما در کمندِ الهی گرفتارید که هیچ راهِ فراری از آن نیست؛ پس بیهوده دست و پا نزنید و از روی لجاجت، خود را به رنج نیاندازید.

همچون پروانه‌ای که جان‌فدای شمع است، خود را بر این شمعِ حقیقت بزنید؛ چرا منتظرِ رفیق هستید یا خود را به بندهای دنیوی وابسته‌اید؟

از آتشِ این شمع بسوزید تا دل و جانتان روشن شود؛ وقتی لباسِ کهنه‌ی جسم و تعلقات را دور انداختید، لباسِ تازه‌ی روح را بر تن کنید.

از روباه (نفسِ مکار) چه می‌ترسید؟ شما تبارِ شیران (شجاعتِ معنوی) دارید؛ وقتی بر اسبِ بلندمرتبه سوارید، چرا همچون خرِ لنگ لنگ‌لنگان راه می‌روید؟

همان یاری که کلیدِ حلِ مشکلات است، خودش می‌آید و درِ رحمت را می‌گشاید، چرا که شما (آدمیان) مانند قفل (کلند) نیازمندِ گشوده شدن توسطِ او هستید.

خاموش باشید، چرا که زیاد حرف زدن شما را از حقیقت دور می‌کند؛ آن خریداری که در جستجویِ شماست، سخنِ طوطی‌وارِ شما را دوست ندارد، بلکه به دنبالِ شیرینی و قندِ وجودِ شماست.