دیوان شمس - غزلیات

ما که مستانِ باده‌یِ عشقِ حق هستیم، ساقیِ ما نیز باید از جانبِ خودِ او انتخاب شود؛ اگر هم آن محبوب با ما گهگاه تندی و نامهربانی کند، شاید مصلحتی در کار است که ما بر آن آگاه نیستیم و این شیوه‌یِ اوست.

زیبایی و جلوه‌گریِ آن ماهِ آسمانِ جان، چنان است که اگر اندکی ناز کند، به سادگی می‌تواند قدرت و شوکت را از هر پادشاهی بستاند و او را خوار و بی‌مقدار کند.

ساقی، قدحی از شرابِ معرفت به من بنوشان تا در این مستی جان دهم؛ نه آن‌گونه که پیرانِ فرتوت و ناتوان می‌میرند، بلکه می‌خواهم در این لحظه فنا شوم تا بدانم این چرخِ گردون چه رازی را در دلِ خود می‌پروراند.

ای ساقی، همان شادیِ ابدی و جاودان را که وعده دادی، عطا کن تا عمرمان را در کارهای بیهوده هدر ندهیم و حقیقتِ هستی را دریابیم.

این عشقِ بی‌کران، در یک لحظه حصارِ عقل و تمایزاتِ ظاهری را از میان برمی‌دارد و فارغ از اندوهِ ماتم‌زدگان، بی‌آنکه دستش به گناه آلوده شود، عاشق را به کامِ مرگِ روحانی می‌کشد.

معشوق همچون شمعی است که عاشقِ مسکین (پروانه) را در آتشِ خویش می‌سوزاند و در همان حال، با آراستنِ گیسوان و چهره‌اش، بر زیباییِ خود می‌افزاید و دلبری می‌کند.

وقتی عاشق (پروانه) از جانِ خود تهی شد، معشوق به او جانی تازه و روحانی می‌بخشد و آن روح را از سرچشمه‌یِ آن میِ آتشگون (عشق) سیراب می‌کند.

از آن شرابِ جان‌بخش که در کاسه‌یِ وجود می‌ریزد و از فرطِ شفافیت و وسعت، هر نقش و صورتی که در خیال داری، حقیقتش را در دلت آشکار می‌کند.

ای شمسِ تبریزی که خورشیدِ حقیقتِ خداوندی هستی، به هر اندازه که این عشقِ تو در جانِ ما می‌افزاید، این شرابِ معرفت نیز همان‌قدر گسترده‌تر و بی‌کران‌تر می‌شود.