دیوان شمس - غزلیات

ای دوست، آیا شکرِ شیرین بهتر است یا آن حقیقتی که شکر را آفریده است؟ آیا زیباییِ ماه دل‌انگیزتر است یا آنکه ماه را با تمامِ نور و درخشش‌اش پدید آورده است؟

ای باغ، آیا خودِ تو زیباتری یا آنکه در میانِ تو گل‌های رنگارنگ می‌رویاند؟ آیا آن باغ بهتر است یا آن قدرتِ الهی که از شاخه‌های خشک، صدها گلِ نرگسِ تازه و باطراوت می‌آفریند؟

ای عقل، آیا تو با دانش و درکِ خود برتری، یا آن وجودِ متعالی که در هر لحظه هزاران عقل و بینشِ نو می‌آفریند و دانش را ارتقا می‌دهد؟

ای عشق، اگرچه تو پر از آشوب و سرگشتگی هستی، اما حقیقتی بالاتر وجود دارد که از شعله‌های آتش، برای تو تکیه‌گاه و حامی (کمر) می‌سازد تا در این آشوب دوام بیاوری.

من در این مسیر از خود بی‌خود شده‌ام و حیران و سرگردانم؛ چرا که عشق گاهی پر و بالِ من را می‌سوزاند و گاهی به کلِ وجودِ من جانی تازه می‌بخشد و مرا می‌سازد.

دریای دلِ من به لطفِ او پر از شکوه و شیرینی است و از هر قطره‌ای که به اندیشه می‌آید، او صدها گوهرِ معرفت و حکمت می‌سازد.

آن تمامِ گوهرها و دانش‌هایی که به دست آمده بود را در آتشِ عشق درهم می‌شکند و ذوب می‌کند، تا آن عشقِ شگفت‌انگیز، از آن مواد، چیزی کاملاً متفاوت و تازه خلق کند.

شمسِ تبریزی برای دلِ ما همچون خورشید است؛ او در مقامِ عمل، همچون شمشیری برنده برای مبارزه با نفس است و در مقامِ ذات، همچون سپری محافظ برای جانِ ما عمل می‌کند.