دیوان شمس - غزلیات

تو موجودی هستی که با هیچ قید و وصفی قابل توصیف نیستی؛ تنها خداوند است که چون خود نیز فراتر از شکل و کیفیت است، می‌تواند ارزش و حقیقتِ وجودی تو را درک کند.

ای دلبرِ دور از دسترس، جهان با نورِ تو پر شده است؛ اما حقیقتِ تو را تنها خداوند یا چرخشِ آسمان‌ها می‌داند (کنایه از اینکه عقلِ بشری به درکِ کنه ذاتِ تو نمی‌رسد).

این آسمانِ نیلی که بر سر ماست، توسط بادی به حرکت درآمده است؛ اما منظور از این باد، هوای مادی نیست، بلکه نسیمِ اراده و نفخه الهی است که تنها اهل معنا آن را می‌شناسند.

جامه و لباسِ غم و شادی را می‌دانی چه کسی می‌دوزد (تقدیر الهی)؟ وقتی جامه از دوزنده‌اش جدا نیست، چگونه می‌تواند ادعای استقلال و جدایی از او داشته باشد؟

آیا می‌دانی در دلِ آینه (قلبِ انسان) چه تصویری تابیده می‌شود؟ تنها کسی که باطنِ خود را از آلودگی‌ها پاک کرده است (صفا)، حقیقتِ این تصویر و خیال را درک می‌کند.

علم و پرچمِ این جهانِ فانی هرچند که در اهتزاز و جنبش است، اما چشمانِ ظاهربین تنها خودِ پرچم (ظاهر) را می‌بیند، در حالی که جانِ آگاه می‌داند که این حرکت تنها از باد (هیچ) است.

کسی که بداند این هوا و هیاهوی جهان چه امرِ بیچاره و ناچیزی است، در نهایت در می‌یابد که به جز ذاتِ پاک خداوند، باقیِ امور چیزی جز هیچ (لا) نیستند.

ای شمس تبریزی، این بازی و نیرنگ عجیبی است که خداوند برای امتحانِ خلق چیده است؛ بدون نورِ راهنمای تو، جانِ من چگونه می‌تواند پیچیدگی و مکرِ این بازیِ سرنوشت را بفهمد؟