دیوان شمس - غزلیات

خواب برای آن به سراغ تو می‌آید که عقلِ حسابگر و جزئی‌نگرت را از تو بگیرد و از حقایق غافل کند. کسی که در مقامِ عشق و دیوانگیِ الهی است، کجا به خوابِ غفلت می‌رود و چه معنایی برای تفاوتِ شب و روز در نظرش باقی می‌ماند؟

در مسلکِ عاشقانِ حقیقت، نه روز معنا دارد و نه شب؛ چرا که آن‌ها در ورایِ زمان قرار دارند. آن حقیقتِ نابی که این عاشقان در درونِ خود یافته‌اند، تنها برای خودشان قابلِ درک است و به وصف در نمی‌آید.

این گردشِ آسمان است که موجبِ پدید آمدنِ شب و روز در این جهان شده است؛ اما عاشقِ واصل، از این دایره‌ی تکراری فراتر رفته و جایگاهِ اصلیِ حقیقت را می‌شناسد.

اگر چشمِ ظاهریِ این عاشق در خوابِ غفلت برود، او به جایِ سر، سراپا چشمِ بینا می‌شود. چرا که با دیده‌ی دل، حقایقِ پنهان و سرنوشتِ ازلی را می‌خواند.

اگر به دنبالِ این مرحله از دیوانگی (رهایی از عقل) هستی، همچون پرنده و ماهی رها و سبک‌بار باش. چرا که تا زمانی که با خوابِ غفلت همراهی، آن مقامِ والا نصیبِ تو نخواهد شد.

در راهِ عشق، شب‌زنده‌دار و بی‌باک باش و چنان یار و همراهی بجوی تا به مددِ آن، کارِ تو نیز سامان یابد و گره از اسرارِ آن زلفِ یار (حقیقتِ پنهان) گشوده شود.

عاشقِ حقیقی، حال و هوایِ دیگری دارد؛ او آبستنِ حقایقِ الهی است. چون نگاهش همواره به سویِ معشوقِ ازلی است، این بارِ روحانی که بر دوش دارد، با دلبستگی‌هایِ مادیِ دیگران قابلِ مقایسه نیست.

اگر شرح و تفسیرِ این مقامات را می‌خواهی، باید به شمسِ تبریزی، آن پادشاهِ اقلیمِ معرفت رجوع کنی؛ چرا که اوست که با نورِ تازه و آگاهیِ نوین، تمامِ عالم را روشن می‌سازد.