دیوان شمس - غزلیات

ای دل، جان و هستی‌ات را فدای غمِ یار کن؛ چرا که هر بهایی کمتر از جان، در برابر عشق او ارزشی ندارد. از سر و سامان و تعلقات دنیوی بگذر و به مرحله‌ی بی‌خودی برس، که غیر از این، بهای ناچیزی است و لایقِ عشقِ او نیست.

هنگامی که زیباییِ بی‌مانندِ لبِ یار را دیدی و شاید وسوسه شدی که بوسه‌ای برچینی، برخیز و از طمعِ این‌گونه لذت‌های کوچک دست بشوی؛ چرا که به دست آوردنِ یک بوسه، در قبالِ دوری از منبعِ اصلیِ آن زیبایی، ارزشی ندارد.

در میدانِ عشق، همچون گوی در دستِ چوگان‌باز باش؛ یعنی اراده‌ی خویش را کاملاً به دستِ اراده‌ی محبوب بسپار و بگذار او تو را به هر سو که می‌خواهد بکشاند، زیرا ایستایی و مقاومت در برابر عشق، بی‌معناست.

آن سالکِ طریقِ عشق که «قلندر» نامیده می‌شود، از تمامیِ قید و بندها و تعلقات مادی و جسمانی رها شد تا به حقیقتِ کمال رسید؛ چه شگفت و چه ارزان است این بها در برابر آن مقامِ والایی که او به دست آورد.

وقتی شعله‌ی عشقِ تو در جانم زبانه کشید، عقلِ دوراندیشِ مرا به بند کشیدی و اسیر کردی؛ اکنون من که خاکِ درگاهِ تو هستم، ای سلطانِ جان، در برابر عظمتِ تو، این جان‌بازی‌ها ارزشی ندارد.

از مرزهای عقل و خویشتنِ خویش گذشتم و جانم را قربانیِ راهِ تو کردم؛ رسیدن به این عیدِ وصال، ارزشِ آن را دارد که جان را در راهت قربانی کنم، هرچند که در برابرِ شکوهِ تو، این قربانی هم ناچیز است.

من همچون دیوانه‌ای که خانه‌ی خود را ویران می‌کند، وجودِ خویش و تعلّقاتم را نابود می‌سازم؛ چرا که رنجِ دوریِ تو، چنان گران‌سنگ است که وصلِ تو، ارزشِ ویرانیِ این خانه‌ی تن را دارد.

از آن زمان که دل به ماه (محبوب) سپرده‌ام، از سیر و گردشِ او در آسمانِ جانم سرمستم و همچون چرخِ فلک، بی‌قرار و در حالِ چرخش گردِ او هستم و این شوریدگی، در برابرِ لطفِ او، کمترین بهایی است که می‌پردازم.