دیوان شمس - غزلیات

هر کس که همانند من در آتش عشق الهی می‌سوزد، در واقع نشانه‌ی پیروی از مرا دارد و خرقه و نشانِ سلوک را از من دریافت کرده است. او در راه عشق، هم ایثار و فداکاری چون حسین (ع) را در جان دارد و هم حسن و جمالِ معنوی چون حسن (ع) را در سیمای خویش.

اگر چه آن معشوقِ ماهرو در چاهِ بلای دنیا یا فراق افتاده است، جای نگرانی نیست؛ زیرا زلفِ پیچ‌درپیچ و بلند او همچون طنابی محکم در دست است که او را از این چاه نجات می‌دهد.

نفسِ انسان حتی اگر ظاهری زاهدانه به خود بگیرد و تظاهر به پارسایی کند، هرگز به راستی و درستیِ باطنی نخواهد رسید؛ اگر به دنبال راستیِ حقیقی هستی، آن را تنها در قامتِ موزون و استوارِ آن محبوبِ گلزارِ جان بیاب.

حتی اگر صد ماهِ زیبا را به زیباییِ معشوق بیفزاییم، باز هم در برابر چشم‌های زیبا و جذاب او، آن ماه‌ها به چشم نمی‌آیند؛ چرا که چشم‌های او چنان شکوه و گیرایی دارند که نیازی به زیبایی‌های افسانه‌ای خُتَن ندارند.

ای جانِ من، بدان که اگر آسمان دارای روشنایی است، یا اگر باغ گل می‌خندد و سرو و سمن در آن جلوه‌گری می‌کنند، همگی تنها به خاطر بازتابِ چهره‌ی آن معشوق است.

اگر چه تصویر شمعِ وجود او در ظرفی ساده و مادی (لگن) افتاده است، اما نورِ اصلیِ آن به سقفِ آسمان می‌رسد؛ زیرا اصلِ این نور چنان قوی است که در هیچ ظرفی محدود نمی‌شود.

اگر تو با دیگران سرگرم و درگیر هستی، باز هم نگاهت در حقیقت به سوی ماست. ما دارای روحِ زلال و پاک هستیم، حتی اگر دیگران تنها در پیِ رسیدن به لذت‌های جسمانی باشند.

این دلِ من چنان از میِ عشق مست شده که اختیار از کف داده و از دست رفته است. اگر این دل شکسته و خرد شده است، تنها به خاطرِ گیر افتادن در پیچ‌وخمِ زلفِ آن معشوق است.

شمس تبریزی، پادشاه و سرورِ تمام شیرانِ بیشه‌ی معرفت است؛ او همچون شیری قدرتمند در بیشه‌ی جانِ ما مأوا گزیده و حکمرانی می‌کند.