دیوان شمس - غزلیات

بسیار شگفت‌آور است که چشمی بتواند امشب به خواب رود؛ چرا که چطور ممکن است چشمی که در حضورِ پادشاهی چون تو (معشوقِ والا مقام) است، به خوابِ غفلت فرو رود؟

ای عاشقی که مدعیِ راه و آیینِ عشقی، هشدار که امشب را به خواب مگذران؛ زیرا آن معشوقی که دائم به دنبال بهانه‌جویی است، در کمینِ توست تا از خواب‌ماندنِ تو، بهانه‌ای برای راندن یا آزمودنت بیابد.

من بنده و ارادتمندِ آن عاشقی هستم که مردِ میدانِ عمل و راست‌گوست؛ کسی که به سببِ زیرکی و بیداریِ شبانه، به مقامی بلند و کلاهی پادشاهی (نشانه عزت) مانند ماه دست می‌یابد.

کسی که شبانگاه در خدمتِ آن پادشاهِ (عشق) باشد، هم‌نشینِ ماه خواهد بود تا بتواند از عالمِ بالا، شکوه و قدرتی آسمانی کسب کند.

آن عاشقِ دلاور (غازی) بر زلفِ سیاهِ شب، همچون دلو در چاه، مهارت می‌ورزد؛ او آموخته است که چگونه یوسفِ حقیقت و زیبایی را از ژرفایِ چاهِ تاریکِ دنیا بیرون بکشد.

آن وجودِ (نفسِ) بیچاره که از یافتنِ غذایِ اصلیِ روح ناامید شده است، سرگردان در خرمنِ دنیا می‌گردد تا شاید برای بقایِ ناچیزِ خود، مشتی کاه (متاعِ اندکِ دنیوی) بیابد.

وقتی عاشق نمی‌تواند بالشِ نرمِ رویِ زیبایِ تو را برایِ تکیه کردن بیابد، به ناچار با شالِ سیاه شب (شب قدر) که همچون پوششی در تاریکی است، خلوت می‌کند تا تسلی یابد.

نعلِ وجودِ تو را در آتشِ این سودا و عشق گداختند تا هر دلِ سودازده‌ای که این داستان را می‌شنود، در درونِ خود شراره‌ای از این آتشِ عشق را بیابد.

امشب، شبِ قدر (شبِ ارزش و منزلت) است؛ لب فرو بند و به خدمت مشغول باش، تا هر دلی که الهی است، از جانبِ خداوند دچارِ شیدایی و بی‌خودی شود.

در پیِ خورشیدِ حقیقت، شب‌زنده‌داری کن و امیدوار باش تا آن ماهِ بلندمرتبه (وجودِ تو) در نهایت به تماشایِ حقیقتی شبیه به خود (یا حقیقتِ خویش) نائل شود.