دیوان شمس - غزلیات

تو پیوسته گلایه می‌کردی که بهمن (ماه زمستانی) با سردی‌اش باعث خزان و ریزش برگ‌ها شد؛ اما اکنون برخیز و این گلستان را بنگر که همان بهمن، در حال فرار و عقب‌نشینی است.

صدای رعد و برق آسمان را همچون صدای طبلِ عروسی بشنو؛ چرا که این جهان در حال برگزاری یک جشن ازدواج است و باغ، مملو از گل‌ها و شکوفه‌ها (جهیزیه) شده است.

بیا و بزم و مهمانیِ سلطانِ هستی را تماشا کن و ببین چگونه خاک از شادی می‌خندد، زیرا آن دشمنِ یاغی (زمستان) شکست خورد و رفت و نسیمی که بوی مشک می‌دهد، پیروزمندانه وزیدن گرفت.

ای انسانِ خردمند، بیا و گلزارِ ظریف و زیبای مرا ببو؛ و به حرفِ آن افرادِ احمق و نادان توجهی نکن که ارزش این معطر بودن را نمی‌فهمند و آن را به چیزی پست تشبیه می‌کنند.

زمین شکافته شد و از درونش (جوانه‌ها) بیرون آمد که من آن را خنجر نامیدم؛ در یک لحظه، لشکری از عالم غیب (عدم) به سوی اقلیمِ هستی سرازیر شد.

سپاه گل و گیاه، به لطف پروردگار پیروز شد؛ چرا که تیغ و خنجرِ گلِ سوسن در این میدانِ نبردِ طبیعت، بسیار تیز و بُرّنده است.

از آنجا که حلواهای لذیذ بدون نیاز به آتش، از دیگ‌های چوبی (شاخه‌ها) به ثمر نشست، سرِ هر شاخه گویی چون ملاقه‌ای برای برداشتن حلوا، شکل گرفته است.

غنچه‌ی نیلوفر به گل نرگس می‌گوید: ای گلِ زیبا، در برابر دشمن (سرمای باقی‌مانده) مقاومت کن و شجاع باش، چرا که وقتِ ستیز و غلبه فرا رسیده است.

مفاعیلن مفاعیلن... (در اینجا شاعر به وزن شعر اشاره می‌کند)؛ با آن شخص همراهی نکن که او سست‌عنصر و ترسو است.

خاموش باش و در پیِ پاکیِ درون باش و به سوی درگاه الهی سفر کن، چرا که وقتی بانگِ «برخیز و بیدار شو» بلند شده است، خوابیدن هیچ لذتی ندارد.