دیوان شمس - غزلیات

ای عاشقان، فریاد و ندا سر دهید که نگاری با چهره‌ای چون ماه از راه رسید. برای این جشن و سرور آماده شوید، چرا که یار و دلدار در کنار ماست.

به مستان و سالکان راه حق بشارت دهید که فرصتِ مستی فراهم شده است؛ چرا که ضیافتِ روحانی برپا گشته و شرابی نوشیده می‌شود که هیچ دردسر و پشیمانی (خمار) به دنبال ندارد.

شگفتیِ عظیمی را به نظاره بنشینید؛ آن یارِ قد‌بلند و موزون چنان درخششی دارد که گویی قیامت و محشری در زمین برپا شده و با آمدن او، جهان به بهشتی پر از گل و شکوفه تبدیل شده است.

اگر او مایه حیات و آرامش جان است، پس چرا چنین آتشِ عشق و ناآرامی را برمی‌انگیزد؟ و اگر او خود نهایتِ آرامش و قرارِ جان است، پس چرا جانِ من چنین بی‌قرار و ناآرام گشته است؟

ای ساقی، به میان جمع ما بیا و چاره‌ای برایِ حالِ آشفته عاشقان بیندیش؛ چرا که محبوبِ زیباچشم ما، که در عین زیبایی، قلبی شکارچی و بی‌رحم دارد، به قصد صیدِ جان‌های ما آمده است.

آن‌گاه که کارِ جان به لحظات پایانی و اوجِ سختی رسید، فریادِ طلبِ امان بلند شد، زیرا لشکرهایِ عشقِ او به دروازه‌هایِ حصارِ وجودیِ من رسیده و آن را تسخیر کردند.

جانِ کسی که با عشقِ او دشمنی ورزد، باید با شمشیر و کفن به پیشوازِ او برود؛ زیرا هر کس که از مسیرِ عشق بازگردد، سرانجام با خواری و پشیمانی مواجه خواهد شد.

در عشقِ آن محبوبِ والا، دیگر برایِ من نه آغازی مانده و نه انجامی؛ چرا که عاشق در برابرِ عشقِ او مانندِ نی، میان‌تهی و تسلیم است و عشقِ او مانند آتشِ سوزانی است که همه چیز را در کام می‌گیرد.

اگرچه لطف و عنایتِ شمسِ تبریزی در ظاهر عبور می‌کند، اما حقیقتِ جانِ او بر تمامیِ هستی که از چهار عنصر (باد، آب، خاک، آتش) ساخته شده، سیطره و احاطه دارد.