دیوان شمس - غزلیات

اگر آتش عشق در دل برافروزد، همگان را در بر می‌گیرد؛ هنگامی که مرغ روح به پرواز درآید و به حقیقتِ عالم دست یابد، کالبد جسمانی بی‌ارزش و فانی می‌شود.

دنیا ویران می‌شود و جانِ عاشق در دریای طوفانیِ عشق الهی غرق می‌گردد؛ زمانی که حقیقت (گوهر) با عالمِ مادی (آب) می‌آمیزد، آن را در خود حل می‌کند و دگرگون می‌سازد.

اسرار پنهان آشکار می‌شوند و بساط این جهانِ فانی برچیده می‌شود؛ موجی عظیم از حقیقت برمی‌خیزد و حتی آسمانِ سبز را نیز در هم می‌نوردد.

جانِ آدمی پیوسته در تغییر است، گاهی ابزار می‌شود و گاهی بی‌خود؛ در نهایت، این جان چنان نیرومند می‌شود که با بدی‌ها و نفس می‌جنگد و مانند خنجری آن را از میان برمی‌دارد.

هر روحی که به مقام الوهیت برسد، در عالمِ بی‌مکان (عالم معنا) جلوه‌گر می‌شود؛ درست مانند ماری که به ماهی تبدیل می‌شود و از خاکِ دنیا به سوی کوثرِ ابدیت پرواز می‌کند.

انسان از قید مکان رها شده و در لامکان جای می‌گیرد؛ از آن پس، به هر سو که رو کند، وجودش آکنده از عطرِ خوشِ کمال و حقیقت خواهد بود.

درویش در فقرِ خویش به چنان ثروتی می‌رسد که بر ستارگان نیز پیشی می‌گیرد؛ چنان مقامی دارد که حتی پادشاهان بزرگ در آرزویِ گداییِ درِ خانه او هستند.

از سوی خورشیدِ حقیقت (خداوند) پیوسته به دل ندا می‌رسد که: این شمعِ کم‌نورِ عقل و خودبینی را رها کن تا نورِ واقعیِ الهی در تو طلوع کند.

وقتی به خدمتِ محبوبِ ازلی مشغول هستی، چرا جوهرِ اصلی و جانِ خود را پنهان می‌کنی؟ همچنان که طلا با ضرباتِ چکشِ زرگر خالص‌تر و درخشان‌تر می‌شود، جانِ تو نیز با سختی‌ها قیمتی‌تر می‌گردد.

دل که از شرابِ ازل مست شده است، با خوشی این غزل را می‌سراید؛ اگر خداوند این نفس و این دم را هم از من بگیرد، دمِ بعدی من زیباتر و شیرین‌تر از این خواهد بود.