دیوان شمس - غزلیات

شوق و سودای تو، چون آب حیات در نهر جان من جریان دارد؛ این آبِ زندگی‌بخش، به واسطه‌ی عشق تو در جویبارِ جست‌وجوگرِ وجودم روان است.

جهان از حمد و ستایشِ عارفانِ آگاه (طوطیانِ حقیقت‌گو) پر شده است و مرغِ جان من نیز هم‌نوا با نغمه‌های آن‌ها، به سوی معبود پرواز می‌کند.

من حاضرم برای آن ذکر و نیایشِ ایشان جان بدهم، و این جان‌سپاری را با شادی و خرسندی انجام می‌دهم؛ چرا که روح نباید خندان باشد هنگامی که از زندان تن رها شده و به سوی لطفِ معشوق می‌رود؟

هر مرغِ روح، مانند فاخته‌ای که طوقی (نشانِ عشق) بر گردن دارد، در بندِ محبت گرفتار است؛ من نیز قفسِ تن را شکسته و سوی سلیمان (خداوند/مظهر پادشاهی مطلق) پرواز می‌کنم.

از عمقِ جانِ هر کس که خدا را تسبیح می‌گوید، در هر لحظه، روحی آسمانی رها می‌شود که مست و خراب و فانی گشته و تا عرشِ الهی بالا می‌رود.

جانِ آدمی چیست؟ خمره‌ای است که پادشاهان (عارفان حقیقی) شرابِ آسمانی و معرفت را در آن می‌ریزند؛ به همین دلیل است که سخنِ جانِ بیداردلان، چون مستی، بی‌پروایِ عقل و پریشان است.

در خوردن، رفتن و گفتنِ من، ذوق و لذتی متفاوت نهفته است؛ و باقیِ زندگیِ من نیز در همین حال و هوایِ خوشِ معنوی سپری می‌شود.

ای محبوبِ زیبارو، میدانِ این عشق و مبارزه، بسیار دلنشین است؛ هر کس که اسبِ همت و جانش لنگ می‌زند (عاجز است)، از این میدانِ عشق، لنگان بیرون خواهد رفت.

ماه خود را همچون گویی برای چوگانِ تو ساخته است و خورشید نیز جان‌باخته و در پیشگاه تو همچون گویی غلتان می‌گردد.

این خورشید و ماه بسیار کوشیده‌اند اما راهی به حقیقتِ تو نیافته‌اند؛ تنها در نورِ تو غرق شده و چون بیگانگان از بیرونِ ایوانِ کبریایی‌ات عبور می‌کنند.

وقتی نورِ ظاهری (خورشید و ماه) تا این حد درخشان است، پس آن‌کس که بهره‌مند از دولتِ وصال و بینایِ حقیقت است، چقدر باوقار و درخشان سیر می‌کند!