دیوان شمس - غزلیات

ای رندانِ مست و بی‌قرار، گویی یک شوریده‌ی دیوانه پیدا شده است. او آبرو و اعتبارِ ظاهری خود را همچون طشتی که از بام بیفتد، از دست داده و اکنون روانه‌ی سرایِ جنونِ عشق شده است.

او همچون تشنه‌کامی که در پی آب می‌گردد، گردِ حوضِ حقیقت می‌چرخید؛ و سرانجام همچون تکه نانِ خشکی که ناگهان در حوض می‌افتد و نرم می‌شود، با حقیقتِ عشق آمیخته و دگرگون شد.

ای کسی که به دانشِ خود می‌نازی، گوش‌هایت را بر این سخنان ببند؛ این افسون و کلامِ عاشقانه را نشنو، چرا که او چنان در این وادی غرق شد که خود به افسانه‌ای بلند بدل گشت.

از این دایره‌ی عشق، هیچ عقلِ منطقی نمی‌تواند بگریزد؛ عقل‌هایی که هوش از سر می‌برند، اینجا ناچارند سر به آسیابِ تقدیر بسپارند، همان‌طور که دانه در میانِ سنگِ آسیاب خرد می‌شود.

اینجا جایِ بازی و شوخی نیست؛ اینجا جایِ جان‌بازی و فداکاری است. بسیاری از سرکشان در برابرِ زیبایی و پیچیدگیِ عشق، چنان خضوع کردند که سرشان در پیشگاهِ آن، مانندِ شانه‌ای خمیده شد.

به عقلِ خود مغرور مباش؛ چه بسیار استادانِ معتبری که بودند. اما حتی کسی که ستونِ دانشِ عالم بود، در برابرِ عشق چنان نالید که یادآورِ ناله‌ی حنانه (ستونِ مسجد پیامبر) شد.

من که از جانِ خود بریده‌ام، همچون گلی که گلبرگ‌هایش را پرپر کرده، جامه دریده‌ام. از آن روست که عقلِ من با حقیقتِ جانم بیگانه شده و دیگر به آن تعلقی ندارد.

این هوش و عقل‌هایِ جزئی در برابرِ اقیانوسِ شعورِ مطلق، شکست خورده و ناپدید گشتند؛ تمامیِ ذراتِ وجودیِ من در جانِ جانان، یعنی معشوقِ ازلی، حل و مستهلک شدند.

اکنون خاموش می‌شوم و فرمان می‌برم؛ این شمعِ فروزانِ معرفت را پنهان می‌کنم؛ شمعی که فروغِ آن چنان عظیم است که خورشید و ماهِ آسمان، در برابرش چون پروانه‌ای گردِ آن می‌گردند.