دیوان شمس - غزلیات

چرا آدم‌های پست و فرومایه بر گرد شیرینی وجود تو جمع شده‌اند؟ برای دور کردن این ناپاکان، نیاز به ذکر «لا حول و لا قوة الا بالله» است تا از حریم تو دور شوند.

هر نگاهی که به چهره او انداخته می‌شود، لزوماً نگاهی صحیح و حقیقی نیست؛ تنها آن نگاهی ارزش دارد که از آغاز آفرینش (ازل) به سوی او مقدر و درست بوده باشد.

به اسب فرومایگان و ناکسان با گوشه‌چشمی اشاره‌ای کن و آن‌ها را بران؛ ای شاه جان، تو عشوه و ناز کن که این روی و زیبایی تو، مال ما و سهم ماست.

ناز و کرشمه، عیاری و مکر، و حتی ستم و دغل‌کاری، اگر از جانب تو سر بزند، بر تو روا و شایسته است؛ زیرا وجود تو فراتر از معیارهای زمینی اخلاق است.

اگر از جانب تو سنگ‌پرانی شود، آن سنگ در نظر ما گوهر است؛ و اگر تو بر ما جفا کنی، این ستم از وفاداری صدها دوست دیگر برتر و شیرین‌تر است.

شخصی که بصیرت کافی ندارد، وقتی با دوگانگی (ظاهر و باطن) روبرو می‌شود، از سر نادانی و حیرت فریاد می‌کشد که این تضاد، همان حقیقت پاک است، در حالی که در اشتباه است.

هر اندیشمند و خیالی، سهمی از خیال خود را برمی‌گزیند و در دنیای ذهن خویش غرق است، اما محفل عاشقان حقیقی فراتر از این تخیلات ذهنی است و جایگاهی جداگانه دارد.

کعبه برای کسانی است که سنگ‌پرستند (به ظاهر خانه اهمیت می‌دهند)؛ تو ای عاشق، روی به سوی ما (مرشد) آور که قبله حقیقی، خداوند و تجلی او در جان اولیاست.

کسی که از این قبله (شمس) طلب نیاز کند و به فیض او برسد، در دیدگانش شکوه پادشاهانی چون سلطان سنجر، در حد گدایانی بی‌مقدار و ناچیز جلوه می‌کند.

جان من جز در برابر شمس تبریزی، آرام نگرفت و نخفت و بیدار نشد؛ تنها اوست که روح مرا به سکون و زندگی حقیقی رسانده است.