دیوان شمس - غزلیات

هر چیزی که تو را از محبوب حقیقی دور کند، نکوهیده و بد است؛ حتی اگر در ظاهر بسیار پسندیده باشد، اگر مانع پیوندِ تو با او شود، در باطن امری نامطلوب است.

تا زمانی که مغز (جان و حقیقت) خام است، پوست (ظواهر و آداب) برای محافظت از آن لازم و مفید است؛ اما وقتی به پختگی رسید، این پوست دیگر مانع و حجابِ کمال است.

درست مانند جوجه‌ای که وقتی درون تخم پر و بال می‌گیرد، دیگر آن پوسته برایش حکمِ زندان و حجاب را دارد، سالک نیز وقتی به رشدِ معنوی می‌رسد، دانسته‌ها و آدابِ پیشین مانعِ پیشرویِ او می‌شوند.

اگر کسی با مردم جهان خوش‌رفتار باشد اما از اخلاقِ الهی و عرفانی بی‌بهره باشد، این رفتارِ ظاهری، به تنهایی نشانه‌ی کمال و نیکیِ اخلاق نیست و در نهایت نقصان است.

فراق و دوری از محبوب، هر چقدر هم که کوچک به نظر برسد، در واقع بزرگ و جانکاه است؛ درست مانند ذره‌ای مو در چشم که اگرچه ناچیز است، اما باعثِ درد و آزارِ شدید می‌شود.

اگر تمام عمر خود را صرفِ جست‌وجو کنی و تا هنگامِ مرگ تنها در حالِ جست‌وجو باقی بمانی (و به وصال نرسی)، این جست‌وجویِ بی‌حاصل، در نهایت امری نکوهیده و شکست است.

دیگر غزل‌سرایی و شاعری را رها کن و به دیدارِ صلاح‌الدین (مظهرِ تجلیِ حق) روی بیاور؛ چرا که شعر، در برابرِ حقیقتِ بی‌کران، تنها وصله‌ای ناچیز برای پوشاندنِ نقایص است.