دیوان شمس - غزلیات

ای عاشق! عهد و پیمانِ خود را با دوست تازه کن، چرا که ایامِ بخشش و «برات» (روزِ رهایی) فرارسیده است. اکنون زمانِ آن است که زیباییِ کلام و خنده‌های دلربایت را به عنوان زکاتِ عشق نثار کنی، زیرا وقتِ بخشندگی و ادای دینِ محبت است.

اگر بخواهی بدانی معنای حقیقیِ «شبِ برات» و «شبِ قدر» چیست، باید بدانی که هر دو در «وصالِ محبوب» خلاصه می‌شوند. اگر این وصال و دیدار حاصل نشود، نتیجه‌ای جز پشیمانی و حسرت نخواهد داشت.

در باغِ حقایقِ هستی، فرمانِ آزادیِ دوست به گوش می‌رسد؛ گویی شکوفه‌ها بالاخره توانستند خود را از قید و بندِ زمستان که مانند زندانی بر دست و پایشان بود، نجات دهند.

هنگامی که پرندگانِ خوش‌سخن، خبرِ شیرینیِ کلامِ دوست را برای ما آوردند، زمین و کوه و دشت پر از گیاهان و گل‌های رنگارنگ شد، گویی هر گیاه، نشانه‌ای از آن خبرِ خوش است.

امروز در باغِ وجود، دو جشن و شادیِ بزرگ برپاست؛ چرا که درهایِ رحمت به روی هستی گشوده شد و فصلِ خزان (که نماد مرگ و نیستی بود) به پایانِ عمرِ خود رسید.

بیا و بنگر که چگونه نورِ آسمانی زمین را زینت بخشیده است؛ شکوفه‌ها همان نورِ حقیقت‌اند و درختان در این میان، مانندِ چراغ‌دان‌هایی هستند که آن نور را در خود نگه داشته‌اند.

آیا می‌دانی چرا دنیا پر از موجوداتی سبزپوش و حیات‌بخش شده است؟ به این دلیل است که از دلِ خاک و درختان، آبِ زندگانی جوشیده و همه چیز را دوباره زنده کرده است.

حقیقتِ الهی از عالمِ بی‌جهت و لامکان به سوی این دنیای مادی آمده و بهشت از قلمروِ ماورایی به سوی عالمِ جهات و مکان‌ها سرازیر شده است.

چرا پرندگانِ باغ، فریادِ «أرنی» (خداوندا خود را به من نشان بده) سر داده‌اند؟ چون فصلِ بهار تبدیل به کوه طور (محل تجلی خداوند) شده و جانِ عاشق (مانند حضرت موسی) به میعادگاهِ دیدار رسیده است.

به باغ بیا تا قیامت و رستاخیزِ آشکار را به چشمِ خود ببینی؛ صدای رعد در آسمان، همان نفخه صورِ اسرافیل است که باعث شده مردگان (طبیعتِ مرده در زمستان) دوباره زنده شوند.

ما صدای اذانِ فاخته را شنیدیم و قامتِ راستِ درختان را به شکلِ صفِ نماز دیدیم؛ پس حالا ساکت باش و سخن نگو، چرا که در وقتِ نماز و نیایش، حرف زدن شایسته نیست.