دیوان شمس - غزلیات

نزدیک بیا، زیرا عاشق، شیفته‌ی آن ماهِ بی‌بدیل (شمس) است و این ارادت از ستارگان (پیروان و نشانه‌های راه) نمایان است. بدان که آن کس که سرمستِ جلوه‌ی الهی شده، راهِ پیوستن به این ماه را به‌خوبی می‌شناسد.

در عالمِ حقیقت که جایگاهِ کشف و شهود است، رخدادهای ناممکن (مانند بالا رفتن شتر از مناره در روز روشن) ممکن می‌شود؛ کسی که در این ساحتِ معنوی، پرسش‌های مادی و عقلانی می‌پرسد، در واقع بصیرتِ قلبی ندارد و نابیناست.

در اطرافِ یک عاشقِ حقیقی، اگر هزاران فردِ بی‌تجربه و ناپخته نیز باشند، اهمیتی ندارد؛ اگر چشمانِ من را هم ببندی، بدونِ تردید می‌توانم بگویم که کجاست؛ زیرا عاشق، با نیروی جان حقیقت را می‌یابد.

نزدیک بیا تا در گوشِ جانت نجوا کنم که از زبان و دهانِ من، موجودی زیبا و الهی (پری‌رخ) سخن می‌گوید؛ در واقع، من نیستم که سخن می‌گویم، بلکه این حقیقتِ برتر است که از من جاری می‌شود.

کسی که شیفته‌ی جمالِ آن محبوبِ آسمانی (پری‌من) باشد، انسانی معمولی نیست و از تبارِ آدم و حوا به معنای خاکی و زمینی‌اش زاده نشده، بلکه او تبارِ روحانی و متعالی دارد.

تعجب نکن از حال و روزِ کسی که جمالِ محبوبِ ما را دیده است؛ چرا که او همچون خورشید در آتشِ عشق گداخته و همچون چرخِ آسمان، از قیدِ سر و پا (تعلقاتِ مادی) رها و سرگردان است.

به آن سرِ بریده بنگر که در خون خویش غوطه‌ور است؛ این تصویرِ کنایی از 'یحیی' پیامبر است که در راهِ حقیقت سر باخت و در این ساحتِ عرفانی، دمی آرام و قرار ندارد.

آن حقیقتِ بی‌جسم، همچون خورشید است و آن سرِ بدونِ تن، چون ماه می‌درخشد؛ این وجودِ متعالی، در نشیب و فرازِ هستی، دائماً در حالِ دگرگونی و حرکت است.

اگر در این عرصه‌ی عشق، عقلِ بشری ذره‌ای خرد داشت، بی‌درنگ می‌آمد و می‌پرسید که این چه شور و غوغایی است که فراتر از منطقِ اوست.

فقط کسی که جمالِ حقیقتِ درون (دل) را دیده، حقیقتاً خردمند است و آن کس که به بلندی و جایگاهِ جان دست یافته، اوست که ندا سر می‌دهد و راه را نشان می‌دهد.

در این گلزارِ عشق، نگاهی به عاشقانِ رنجور که چهره‌شان چون زعفران زرد است بینداز؛ این چهره‌ی زرد و دلِ پردرد، نشان و داغِ همان محبوبِ والا بر سیما و جانِ آن‌هاست.

اگر بهره‌ای از خرد داری، خاموش باش و راز را فاش نکن؛ تا وقتی که آن محبوبِ پری‌چهره با ماست، از ما نخواه که با عقلِ جزئی و استدلال‌های زمینی سخن بگوییم.

چه کسی بود که شمسِ تبریزی (مایه افتخار تبریز) را از محدوده‌ی عقلِ من ربود؟ اوست که عقل و هوش را از حلقه‌ی مغزِ من می‌رباید و آن را به یغما می‌برد.