دیوان شمس - غزلیات

ای غم! حتی اگر آن‌قدر لاغر و نحیف شوی که به باریکیِ مو درآیی، باز هم برای من هیچ سنگینی و وزنی نداری؛ چرا که در کامِ شیرینِ یقین، جایی برای تلخیِ تردید و انکار باقی نمی‌ماند.

هرچند تو (ای غم) خون‌خواری می‌کنی و مثل راهزنانِ حیله‌گر، آرامشِ دل را می‌ربایی، اما قبله و جهتِ توجهِ ما تنها همان دلبرِ عیّار و جذاب است و لاغیر.

او (دلبر) سرچشمه‌ی همه شیرینی‌هاست و مستی‌بخشِ اندیشه‌ها؛ کسی که در وجودش ذوق و قریحه «شکرخواری» (لذت بردن از زیباییِ مطلق) را ندارد، هرگز نمی‌تواند به وصال او برسد.

هر کس صاحبِ دل (عاطفه و حساسیت معنوی) بوده، بنده و گرفتارِ آن دلبر شده است و هر کس که دل ندارد، طبیعتاً طالب و جویای آن دلدار نیز نیست.

کسی که کچل است، شانه به چه کارش می‌آید؟ همچنین، کسی که تار و پودِ وجودش (آمادگیِ لازم) را ندارد، این ابزارها (شانه و دستگاه بافندگی) برایش چه سودی دارد؟

کسی که سوار بر الاغ است (کنایه از کسی که فاقدِ تخصص و مقامِ لازم است)، در میدانِ چوگان چه کار دارد؟ و همچنین صراف (طلافروش) اگر دینار و سکه‌ای نداشته باشد، به چه کار می‌آید؟

جانِ پیامبرانی چون موسی (کلیم) و ابراهیم (خلیل) با اشتیاق به سوی آتش می‌دود؛ زیرا در درونِ آن آتش، چیزی جز گل و گلزار نمی‌بینند.

ای غم! از این حریم دور شو، وگرنه سرت را به عنوانِ گروگان می‌گیرم؛ چرا که سیاهیِ شبِ اندوه، تابِ درخششِ ماهِ رویِ دلبر را ندارد.

ای غمِ پر از خار! برو و به سراغِ کسانی برو که خویِ غم‌خواری و غم‌پروری دارند؛ زیرا بساطِ خسیسانه و حقیرِ تو، خوراکِ یک عاشقِ مست و شوریده نیست.

حرف «غین»ِ تو (در کلمه غم) حلقه‌ای تنگ دارد و حرف «میم»ِ آن از آن هم تنگ‌تر است؛ کالای بی‌ارزش و محدودِ تو، در بازارِ عشق خریدار ندارد.

ای غمی که شادی را می‌شکنی، برو! چرا که دهانِ من از شیرینیِ عشق پر است؛ این دهان چنان از شکرِ حضورِ یار لبریز شده که حتی توانِ سخن گفتن درباره غم را ندارد.