دیوان شمس - غزلیات

اگر ادعا کنی که درباره ایمان و کفر نسبت به او دانایی داری، همین ادعای تو عینِ بی‌دینی است؛ زیرا کسی که حقیقتِ وجودِ او را یافته، از تعلقاتِ تمامِ جهان رها شده است.

افسوس که مدعیانِ دانش و دانایانِ ظاهری از درکِ حقیقتِ او بی‌بهره‌اند؛ چرا که چهره‌اش در درخشش همانند خورشید و گیسویِ او همچون عنبر معطر است.

شگفتا از آن جوینده‌ای که همچون موسی (ع) لحظه‌ای حقیقت را دید؛ چنان از این دیدار دگرگون شد که از مردم گریخت و حالتی شبیه به سامری پیدا کرد.

به تعدادِ ریگ‌های بیابان، عاشقانِ کوه طور (جویندگانِ دیدارِ خدا) وجود دارند و به تعداد ستارگانِ آسمان، مشتریان و خریدارانِ جمالِ او بسیارند.

دیده مردم عادی به دلیلِ چشم‌بندی و افسونِ دنیوی از دیدنِ حقیقتِ او بسته مانده است؛ زیرا آن جمالِ بی‌مثال چنان مسحورکننده است که گویی کارش سحر و جادوگری است.

او خود کیمیایی است که با حرارتِ وجودش، مسِ وجودِ آدمی را طلا می‌کند؛ عشقِ او در درونم همچون زرگری ماهر، چهره و جانِ مرا به طلا بدل کرده است.

ای فرزند، همچون ابراهیم خلیل (ع) گام در آتشِ سختی‌ها بگذار؛ زیرا به لطفِ او، همین آتشِ سوزان برای تو به باغ و بوستانی دل‌انگیز بدل خواهد شد.

از آنجا که چهره‌ی او مانند گلزاری است که چراگاهِ روح محسوب می‌شود، افسوس که روح چه پرورشِ نابی در آن لاله‌زارِ حقیقت می‌یابد.

شمس‌الدین (مرشدِ جان) در تبریز به آن بینش و دانشی دست یافت که در نظرِ او، کلِ دریایِ هستی در برابرش ناچیز و بی‌ارزش است.