دیوان شمس - غزلیات

ای گل، اگرچه تو خود دارای چهره‌ای لطیف و زیبا هستی، اما تلاش مکن که صورت بر صورت او بگذاری؛ زیرا آن محبوب، چنان لطیف و در مرتبه‌ای والا قرار دارد که چنین نزدیکی‌ای را برنمی‌تابد.

حتی این خیال را هم در دل خود راه مده که به او نزدیک شوی و صورت بر صورتش بگذاری، چرا که او به اسرار پنهان دل تو آگاه است و ساحتِ آن محبوب، بسیار حساس و لطیف است.

هنگامی که آرزو و اشتیاق تو از حد گذشت، به صورت پنهانی و با تواضع به عبادت و سجده بپرداز و در این راه بیش از حد تقلا مکن، زیرا آن حقیقتِ معشوق بسیار لطیف است و تحملِ رفتارهایِ سنگین و آمرانه را ندارد.

اگر به درجه‌ای از فنایِ فی‌الله رسیده‌ای که خودت را فراموش کرده‌ای، پس همیشه وقتِ تو برایِ وصال مساعد است. اما اگر هنوز در بندِ خویشتنی، باید منتظر زمان مناسب باشی، زیرا دسترسی به اسرار الهی نیازمندِ آمادگیِ بسیار دقیقی است.

قلب خود را از غم و اندوه‌های دنیوی پاکسازی کن، چرا که قلب، خانه و جایگاهِ تصورِ اوست؛ زیرا حتی خیالِ آن معشوقِ باهوش و فریبنده نیز بسیار حساس و ظریف است.

روزی سایه گلی بر تصور و خیالی که از دوست داشتی افتاد و همین سایه کوچک بر احوالِ دوست تأثیر گذاشت؛ این امر نشان‌دهنده آن است که عالمِ وصال و حضورِ او، بسیار حساس و نازک است.

در تصویر و خیالِ شمسِ دین که مایه افتخار تبریز است، به دیده تحقیر و سستی منگر، زیرا آن شاهِ خون‌خوار (که خونِ نفسِ عاشق را می‌ریزد و او را از خویشتن می‌رهاند) بسیار لطیف و متعالی است.