دیوان شمس - غزلیات

نگاه کن به آن شخص تشنه‌ای که کنار جوی آب خوابیده و از وجود آب بی‌خبر است؛ و ببین آن گدایی را که بر روی گنج نشسته اما دست از طلبِ بیهوده برنداشته و خود را خوار کرده است.

چه بسیار انسان‌های تشنه‌کامی که به خاطر طلسم و نیرنگِ کسی، در میان رودخانه ارس گرفتارند اما چون از آب بی‌خبرند، بیهوده همچون چرخ چاه در حال گردش و رنج‌کشیدن هستند.

اگر آن چشم‌بندی و فریبِ ظاهری نبود که تو را سرگرمِ نورِ ناچیزِ شمع کرده است، می‌دیدی که خورشیدِ سحرگاهان، فروغِ ماهتاب را محو و بی‌اثر کرده است.

آن انسانِ نادان از این می‌ترسد که اگر شمع خاموش شود، دیگر نتواند ماه را ببیند؛ از همین رو، دلش از این ترسِ بیجا، همچون جیوه ناآرام و مضطرب است.

آن حقیقتِ الهی مانند سلیمان در پنهانی است و دلی که در وجود ماست، حکمِ دیوانِ او را دارد که تحت امرش هستند؛ جانِ ما چنان از او در حجاب مانده که حتی به این حجابِ خود افتخار می‌کند.

چه بسیار سنگ‌دلانی که با اکسیر عشق، جوهرِ وجودشان به لعلِ گران‌بها بدل شده است و چه بسیار غوره که در این فشارِ روزگار، به دوشابِ شیرین و پخته تبدیل گشته است.

این چه نیروی غیبی است که همچون آرایشگری، گلگونه به چهره‌ها می‌زند که رخسارِ زرد و بیمارگونه عاشقان را به رنگِ شادابِ عناب درآورده است؟

چه بسیار انسان‌هایی که مثل عثمان، خجالتی و پرشرم بودند، اما از شرابِ مستیِ الهی چنان دگرگون شدند که خویِ شرم‌گینِ خود را شکسته و به مقامی از صراحت و خطابِ الهی رسیده‌اند.

شگفتا از آن قفل‌سازی که تنها با نَفَس خود، قفل‌ها را باز و بسته می‌کند؛ من تلاش‌های دنیوی را رها کردم، چرا که او تنها گشاینده‌ی واقعیِ تمام درهای بسته است.