دیوان شمس - غزلیات

آن محبوبی که نوربخشِ شب‌های تاریکِ من است، دیشب به دیدارم آمد؛ اگر در تمامِ دو عالم، آمدنی وجود داشته باشد که شایسته نامِ آمدن باشد، همین آمدنِ اوست.

او کسی است که مایه سرسبزی و طراوتِ خاک و بخشنده گوهرِ وجود به آسمان‌هاست. او مایه شیرینی و حلاوتِ تمامِ وطن‌هاست، حتی اگر خودش در هیچ جای این عالمِ خاکی، وطن و جایگاهی نداشته باشد.

او در دستِ عقل، شمعی می‌گذارد و به او می‌گوید که با این نور به سوی من بیا؛ تا به نزدِ من برسی که درمانگاهِ جانِ هر کسی هستم که در این عالم امتحان می‌شود.

چرا این نورِ حقیقت (شمع) را گرفتارِ این جسمِ مادی (که مانندِ لگنی ناچیز و ظرفی برای شستنِ آلودگی است) می‌کنی؟ اگر این بدنِ مادی نباشد، تو صدها وجودِ نورانیِ دیگر خواهی داشت.

تا وقتی در بندِ این عالمِ خاکی (آب و گل) هستیم و کارِ ما سنگ‌اندازی و ستیزه است، تمامِ گفتگوهای ما بی‌فایده و کلوخ‌اندازی است و این یقینِ ما، ویران‌کننده دل است.

گوهرِ اصلیِ آینه جان در ساده‌دلی و پاکیِ باطن است، در حالی که اشتیاقِ تو برای کسبِ مقام و برتری، صرفِ دانستنِ فضل و فنونِ ظاهری می‌شود.

از این مسائلِ ظاهری بگذر و از صفاتِ آن یارِ شکرستان سخن بگو؛ چرا که از ناز و عشوهِ شیرینِ او، هر ذره‌ای در این عالم، گویی دهانی برای چشیدنِ حلاوتِ او گشوده است.

تمامِ این اوصافی که برای او برمی‌شماریم، گیج‌کننده و گمراه‌کننده است که این چه صفتی است؟ زیرا این اوصاف نزدِ حقیقتِ او همچون بت‌هایی هستند که تنها آن وجودِ اصیل، پرستیدنی است.

چشمِ گلِ نرگس در برابرِ زیباییِ او چنان متحیر می‌شود که نمی‌تواند تشخیص دهد در باغ، آن گلِ تازه، خودش است یا یاسمن یا گلی دیگر.

راهِ عشق، توانِ حرکت به کسی که پا ندارد می‌دهد؛ اگر انسان در این راه قدم بگذارد، عشق او را چنان به تندی پیش می‌برد که گویی در زمانی کوتاه، صدها زمان را درنوردیده است.

در دنیا فتنه‌ها و آشوب‌های بسیاری بوده و خواهد بود، اما تمامِ این فتنه‌ها در برابرِ آن فتنه اصلیِ ما (یار)، اسیر و مفتون هستند.

همه دل‌ها همچون کبوترانی هستند که به سوی آن برجِ بلند (یار) پرواز می‌کنند، زیرا او آن جانِ واحدی است که به هر بدنی، زندگی می‌بخشد.

دیگر بس کن و از سخن گفتن دست بکش؛ چرا که این‌قدر بر این زبانِ ظاهری پافشاری می‌کنی؟ عشق بیان‌هایی دارد که بسیار برتر و بالاتر از کلماتِ سخن‌گو است.