دیوان شمس - غزلیات

بیدار باش که بی حالی و سستی نشان داده‌ای؛ کجا رفت آن شور و حال و معنویت تو؟ بیدار باش که بسیار تیره و تار گشته‌ای، چرا که خودت مانع تابیدن خورشید حقیقت بر وجودت شده‌ای.

آیا به یاد داری که در مستیِ غرور با عقل و خرد به دشمنی برخاستی؟ چون خودت کلیدِ گشایش کارها (که همان عقل و معرفت است) را شکستی، دیگر از چه راهی می‌خواهی درهای موفقیت را به روی خود بگشایی؟

چون تو در غمِ شیرینِ الهی نمی‌گدازی و اشتیاق نداری، پس ناچار به فروختن سرکه (امور پست و تلخ دنیوی) مشغول شدی. تو راهِ ورودِ آبِ حیات (معرفت و روحانیت) را بر خود بستی و به همین دلیل، طراوت و ارزش وجودی‌ات از دست رفته است.

تو که ادعای فضل و کمال داشتی و همواره به دنبال برتری‌جویی و اثباتِ حقانیت خود بودی، اکنون که سنگ محکِ عشق به میدان آمده، دیگر سوال‌ها و جواب‌های منطقی تو چه کاربردی دارند؟

تو خود را بزرگِ تاجران می‌دانستی و ثروت و جایگاهت را هم‌ترازِ قارون تصور می‌کردی؛ اما آن ثروت و مقام، خوابی بیش نبود و اکنون که از خوابِ غفلت پریده‌ای، همه آن داشته‌ها از میان رفته است.

بسیار لافِ بزرگ می‌زدی و ادعا داشتی، اما سرانجام کارِ تو به دوغ (ماده‌ای کم‌ارزش و رقیق) کشید. اکنون باید با همین وضع بسازی، زیرا آن شرابِ ناب (حقیقت و معرفت) که در دست داشتی، به خاطر اعمالت به دوغ تبدیل شده است.

اگر حقیقتِ این حرف‌ها را فهمیدی، آن را پنهان کن و در صفحاتِ ضمیر و باطنِ خود نگه دار تا این اسرار فاش نشود و در کتابی مکتوب نیاید.