دیوان شمس - غزلیات

ای دل، در این خانه‌ای که تو ساکن آن هستی، گاهی حقیقتی وجود دارد و گاهی کژی و نادرستی. از این خانه بیرون برو؛ چرا که این خانه‌ی حقیقی، جایگاه ما (عارفانِ متصل به حق) است و نه جایگاه تو با آن محدودیت‌هایت.

تو مانند بادی هستی که مدام تغییر حالت می‌دهی و گاهی گرمی و گاهی سرد؛ اما به آن مقامِ بلند برو که فراتر از این دوگانگی‌های گرما و سرما (تضادهای دنیوی) است.

تو می‌خواهی که حالِ معنوی و اسرارِ درونی مرا پنهان و پوشیده نگه‌داری، اما من همانند روز روشن هستم و ذاتِ روز همواره آشکار و رسوا است و نمی‌توان آن را پنهان کرد.

تو مانند میرابی هستی که وظیفه مدیریتِ یک جوی آبِ باریک را بر عهده داری، اما جانِ عارف، دریایی بی‌کران است که هرگز در جویِ باریکِ عقلِ جزئیِ تو نمی‌گنجد.

تو مانند پرنده‌ای هستی که به پر و بالِ خود وابسته‌ای و به آن می‌نازی؛ اما برای مردانِ راهِ حقیقت که به مقامِ فنا رسیده‌اند، پر و بالِ مادی چه ارزشی دارد که به آن دل‌بسته باشند؟

در مسلکِ ما، مفاهیمِ دنیوی واژگون است؛ آنچه تو نجس می‌پنداری، برای ما آبِ زلال است و آنچه تو حقیر و ناچیز (مگس) می‌بینی، در چشمِ ما همچون بازِ شکاری و یا عنقایِ افسانه‌ای باشکوه است.

ای آفتابِ بی‌مکان (خداوند)؛ بانگِ صلا و دعوت برآورده می‌شود، چرا که هر ذره‌ای در این عالم، از تابشِ انوارِ جمالِ توست که می‌درخشد.

خدا را سپاس که با یاریِ عشقِ او، از این تنگناهایِ مذهبی و ظاهری که میانِ محرابِ مسجد و صلیبِ کلیسا فاصله می‌اندازند، رها شدیم و به حقیقتِ واحد رسیدیم.

دهل برگیر و در بازارِ شهر راه بیفت و با صدای بلند جار بزن که یوسفِ کنعانی (نمادِ زیبایی و حقیقتِ مطلق) ظهور کرده است.

من پرده‌ی ریاکاری و ظاهرسازی را دریدم، چرا که جانِ من از بندِ خودِ محدود و خودخواهانه خویش رها شده و به پرواز درآمده است.