دیوان شمس - غزلیات

درِ قلبت را بگشا و به ساحتِ الهی وارد شو، چرا که زندگیِ حقیقی بدونِ حضورِ تو (ای معشوق) معنایی ندارد. سوگند به چشمانِ پُر از جذبه و مستِ تو، که تو خود، سرچشمه‌یِ وفاداری هستی.

زبانم از بیانِ حال بازمانده و سخنم به لکنت افتاده است، تو گره‌گشایی کن و زلفِ این ابهام را بگشا. (در معنایِ عباراتِ عربی:) من و خورشید و روشناییِ صبح، همگی در برابرِ عشق و وفاداریِ تو فنا شده‌ایم.

(معنایِ عربی:) من در عشق، آیه‌ای (نشانی) هستم، پس مرا در برابرِ همگان بخوانید. ای امتِ عشق، بالا بروید که نردبانِ هوایِ نفس (و در اینجا عشقِ الهی) پیشِ روی شماست.

او را دیدم که مستانه می‌گذشت. پرسیدم ای ماهِ من، تا کجا می‌روی؟ گفت: این‌گونه رفتار نکن، تو نیز به همین مسیرِ من بیا و با من همراه شو.

وقتی شروع کردم به دنبالِ او راه افتادن، او گام‌هایش را تندتر کرد. در مسیرِ دنبال کردنِ گام‌هایِ سریعِ او، باد و برق چه ارزشی دارند و به گردِ پایِ او نمی‌رسند.

(معنایِ عربی:) من از وقتی آن‌ها را دیدم، «منِ» خود را از دست دادم. من همچون تصویری در چراغدان هستم که نورِ زمین و آسمان در آن می‌تابد.

(معنایِ عربی:) نورِ الهی بر قلب سوار شد (تابید)، پس قلب را صیقل داد و برگزید. هر کس آن نور را طلب کند، همچون او (قلبِ صاف شده) نورانی می‌شود.

چگونه کسی جز او می‌تواند او را ملاقات کند؟ هرچه غیرِ اوست، فناپذیر است. تو با «خودِ» خود نیا، بلکه «بی‌خود» باش؛ زیرا وجودِ تو (خودخواهی‌ات) برایِ خودت بیگانه و نامحرم است.

با ستایش و تمنا به سویِ او رفتم. گفت: یک لحظه هم ثنا نگو، چرا که در ستایش کردن، دوگانگی (منِ ستایشگر و او) وجود دارد.

تو لب‌هایت را از گفتنِ سخنانِ دوگانه ببند و دیده‌یِ حقیقت‌بین (بقا) را باز کن. اگر از لبِ بسته‌یِ تو سخنی جاری شود، آن سخنِ حقیقی و گره‌گشاست.

(معنایِ عربی:) بیانِ آن بر عهده‌یِ ماست. تو در میانِ ما نیا. وقتی خانه تنگ است، انسان لباس‌هایِ اضافی‌اش را بیرون می‌آورد.

مگر نه این است که هر شب (در خواب) روانِ تو از تنت جدا می‌شود؟ اما در روانِ تو صفتی (تعلقاتی) وجود دارد که ناشایست است.

اگر آن ریگِ تعلقات در وجودت نبود، همچون بادِ صبا به سویِ دریایِ پاکی (اصلِ خود) دوان‌دوان باز نمی‌گشتی.

جان بازگشت، اما تا وقتی «بنده» است و در بندِ خویشتن است، مانندِ طلا و نقره‌یِ تقلبی در کیسه‌یِ بدن باقی می‌ماند.

جانِ خود را در کفِ دستِ طلب بگذار، که طلب کردنِ معشوق خود کیمیاست. تا وقتی که تن از جان جدا نشده (مرگِ فیزیکی)، از جانِ جانان جدا نشو.

اگرچه نی را از درون تهی می‌کنند، اما آن را بی‌نوا (بدون صدا) نمی‌گذارند. به دنبالِ شیرِ خدا (امیرالمؤمنین/مظهرِ حق) برو که او علی‌مرتضاست.

قرن‌ها هیچ بودی و سپس خداوند درباره‌یِ تو آیه‌یِ «هل اتی» را خواند. این نقشِ دل، خطِ الهی است؛ خطِ خدا را اشتباه و خطا مپندار.

(معنایِ عربی:) الف (انانیت) به «لا» تبدیل نمی‌شود، اما تو با الف و لام (حروفِ هستی) به «لا» (نیستی) رسیدی. بشتاب و دست و دهان بشوی، زیرا لب‌هایِ او تو را به نمازِ عشق فراخوانده است.

وقتی به حق مشغول شدی، از آب و گل (علایقِ جسمانی) رها گشتی. زمانی که دست و دل (قدرت و احساسِ خودخواهانه) را از دست دادی، دست در دامنِ این عبا (ولایتِ حق) بزن.