دیوان شمس - غزلیات

اگر حقیقتاً تشنه و جویای عشق هستی، باید تمام موانعِ راه یعنی شرم و غرور و تعلّقِ به خود را که مانند سدِ راهت هستند، با تیغِ قاطعِ اراده از میان برداری.

بدان که حفظِ ظاهریِ آبرو و ناموس‌پرستی، سدی بزرگ در برابرِ رسیدن به معشوق است. این سخن بی هیچ غرض‌ورزی گفته شده، پس آن را با جان و دل بپذیر.

آیا تا به حال اندیشیده‌ای که آن عاشقِ نامدار (مجنون) چرا آن‌همه رفتارِ جنون‌آمیز از خود نشان داد و چرا آن برگزیده‌یِ عاشقان، چنان آوارگی و دیوانگی‌هایی پیشه کرد؟

او گاهی از شدتِ بی‌قراری لباسش را می‌درید، گاهی به کوه و بیابان پناه می‌برد، گاهی طعمِ زهرِ تلخِ فراق را می‌چشید و گاهی با آغوشِ باز به استقبالِ مرگ و نابودیِ خویشتن می‌رفت.

اگر عنکبوت با تارهای خود طعمه‌های قوی شکار می‌کند، تو نیز تماشا کن که دامِ عشقِ خداوندِ بزرگ، چه جان‌های والایی را به بندِ خویش می‌کشد.

وقتی عشقِ به چهره‌یِ لیلی آن‌همه ارزش داشت که مجنون آن‌همه سختی کشید، پس عشقِ بنده‌ای خاص به سوی خداوند (اسری بعبده) چه مقامِ عظیم و وصف‌ناپذیری خواهد بود؟

آیا داستان‌های عاشقانه ویس و رامین را نخوانده‌ای و آیا حکایات وامق و عذرا را نشنیده‌ای که عاشقانِ زمینی چه مرارت‌هایی در راهِ عشق متحمل شدند؟

تو تلاش می‌کنی لباست را جمع کنی تا خیس نشود، اما برای رسیدن به دریای عشق، باید تن به غرق شدن بدهی و بی‌محابا در آن فرو بروی.

مسلکِ عاشقی بر پایه مستی و فروتنی است؛ همان‌طور که سیلِ آب همیشه به سمتِ پستی و فرود جریان دارد، عاشقی نیز با فروتنی همراه است نه با تکبر و بلندی.

اگر تو بنده و مطیعِ حقیقیِ مولای خود باشی، همچون نگینِ انگشتر در حلقه‌یِ عاشقانِ درگاهِ الهی خواهی درخشید.

همان‌طور که آسمان بر زمین حکم می‌راند و زمین حلقه به گوشِ آسمان است، و همان‌طور که اعضای بدن فرمان‌بردارِ روح هستند، تو نیز باید تسلیمِ مطلق باشی.

بیا بنگر که زمین از این پیوند و ارتباط با آسمان چه زیانی دید؟ برعکس، عقل و روح، لطف‌های بسیاری در حقِ این اجزایِ مادی روا داشته‌اند.

عشقِ واقعی را نمی‌توان پنهان کرد؛ همان‌طور که نمی‌توان دهل را زیر گلیم زد (که صدایش شنیده می‌شود)، تو نیز باید همچون دلیران، در میان میدان، پرچمِ عشق را برافرازی.

با گوشِ جان به ناله‌ها و فریادهای عاشقانِ راستین گوش فرا ده و ببین که چه غوغایی از شوقِ آنان در آسمان‌ها برپا شده است.

هنگامی که عاشق از مستیِ عشق، بندِ قبا و تعلقاتِ ظاهری را می‌گشاید، حیرتِ فرشتگان و زنانِ بهشتی (حوریان) را در برابرِ این عظمت مشاهده کن.

عالمِ بالا و پایین در اضطراب و تلاطم است، اما عشق، از تمامِ این دوگانگی‌ها و محدودیت‌ها پاک و منزه است.

وقتی خورشیدِ حقیقت طلوع کند، تاریکیِ شب باقی نمی‌ماند؛ و هنگامی که سپاهِ عنایتِ الهی برسد، درد و رنجِ ناشی از دوری نیز نابود می‌شود.

من خاموش شدم، ای جانِ جانان، اکنون تو بگو؛ چرا که ذره‌ذره‌یِ عالم از عشقِ رویِ تو به سخن آمده و گویا شده است.