دیوان شمس - غزلیات

آن‌قدر از شرابِ لطف و عنایت الهی بر خاکِ وجودِ ما ریخته شد که هر ذره از ذراتِ هستیِ ناچیزِ ما را به والاترین و عالی‌ترین درجاتِ معنوی رساند.

درونم در راه عشق شکافته و دلِ من به کارگاهِ عشق‌ورزی بدل شده است؛ اکنون به واسطه‌ی نوشیدن از جامِ حقیقتِ خداوند، همچون شیشه‌ای صاف و زلال، پاک و بی‌غش گشته‌ام.

شکوفه‌های معنوی شکفته‌اند و از چشم بدِ نامحرمان پنهان مانده‌اند؛ غیرتِ الهی به من هشدار می‌دهد که شرابِ عشق را بنوش، اما مراقب باش که دهان و جانت را به پلیدی‌های دنیا نیالایی.

ای جانِ جانان، آنگاه که نقاب از رخ برکشیدی و خود را بر من آشکار کردی، جان و دلم را ربودی؛ چون تو خریدارِ من شدی، این کالای وجودِ من ارزش و قیمت پیدا کرد.

ابرهای رحمتِ تو شکر و شیرینی می‌بارند و حتی جفا و سخت‌گیری‌هایت نیز مایه‌ی حیاتِ من است؛ دردِ تو برایم بسیار گواراست، پس این درد را صاف و خالص کن و از آن دوری مگزین.

ای عشق، من با تو هستم و از باده‌ی تو مست و بی‌خود شده‌ام؛ به واسطه‌ی توست که گاه به اوجِ بلندایِ روحانی می‌رسم و گاه در فروتنی و پستیِ بندگی قرار می‌گیرم؛ این همان مقامِ قربِ 'دنا تدلی' است.

چگونه تو را به ماه تشبیه کنم؟ ماه دچار نقص و کاستی (رنجِ دق) می‌شود، اما تو بی‌نقصی. اگر تو را به سرو تشبیه کنم، آنگاه است که توصیفی درست است، زیرا سرو راست‌قامت است.

سرو دچار سوختن و آتش گرفتن می‌شود و ماه نیز دچار خسوف و محاق است؛ هیچ‌چیز در این عالم اصلی مستقل ندارد، مگر ذاتِ پاکِ جان‌ها که سرچشمه‌ی اصلی است.

خورشید دچار کسوف می‌شود و ماه نیز خسوف دارد؛ اگر تو پیروِ راهِ ابراهیم (خلیل) هستی، به هر دو (خورشید و ماه که مظاهر دنیایند) بگو 'نه' و تنها به سوی حق بازگرد.

یاران می‌گویند همه چیز باطل شد و مرد؛ اما کسی که به حق پیوسته و با او تولا و دوستی دارد، هرگز باطل نمی‌شود و زوال نمی‌یابد.

این خنده‌ها و شادی‌های مردمِ دنیا، همچون برقی است که لحظه‌ای می‌جهد و خاموش می‌شود؛ شادیِ حقیقی، تنها خنده‌ای است که از سوی پروردگار متعال در جانِ آدمی می‌نشیند.

آبِ حیات، همان حقیقتِ خداوند است و هرکس که به سوی حق بگریزد، هم روحش غلامِ او می‌شود و هم روح‌القدس، مربی و معلمِ او خواهد بود.